ISO 14001 : 2005 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ

iso 14001 nedir ?

TS EN ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ
Her geçen gün daha da küçülen dünyamızın kaynaklarının sonsuz olmadığı, ürün ve
faaliyetlerin çevre etkilerinin yerel ve bölgesel kalmayıp, global olduğu artık tüm
dünyada kabul edilmiştir. Bu bilinç çevresel etkilerin yasal uygulamalardan ziyade
piyasa kuvvetleri ile kontrol edilmesi ihtiyacını da beraberinde getirmiştir.
Artık global pazarda var olabilmek insana verilen değer ve saygıyla ölçülmektedir.
Tarih boyunca insanlığın tüm uğraşı özünde yaşam kalitesini yükseltmek adına olmuş,
bu uğraşın en güzel örneklerinide yüce milletimiz vermiştir. Bugünki manada ilk standardlar Sultan II. Beyazıt Han zamanında hazırlanırken, Fatih Sultan Mehmet Han da o zamanın küçük yeşil cennet İstanbul’unda kazanılan çevreye verilen değeri ve insana duyulansaygıyı aşağıdaki vasiyetinde ibretle gözler önüne sermiştir.
“Ben ki İstanbul fatihi abd-i aciz (acil kul) Fatih sultan Mehmed, bizatihi alın terimde
kazanmış olduğum akçelerimle satın aldığım, İstanbulun Taşlık mevkiinde kain (bulunan) ve malumulhudut (sınırları bille) olan 136 bap dükkanımı aşağıdaki şartlar muvacehesinde vakfı sahih eylerim Söyle ki: Bahis edilen bu gayrı menkulatımdan elde olunacak nemalarla İstanbulun her sokağına, ikişer kişi tayin eyledim. Bunlarki, ellerindeki bir kap içerisinde kireç tozu ve kömür külü olduğu halde bu sokakları gezeler. Bu sokaklara tükürenlerin, tükrükleri üzerine bu tozu dökelerler ki, yevmiye 20 şer akçe alsunlar. ”Bugünün tüketicisi beklenti ve ihtiyaçlarının en üst düzeyde karşılanmasının yanısıra, kendisine yaşadığı çevreye ve dünyasına değer verilmesini, saygı gösterilmesini talep etmekte ve piyasada bunu sorgulamaktadır. Bu gelişmeler kuruluşların çevre ile etkileşimlerini kontrol altında tutabilmelerini ve çevre icraat ve başarılarını sürekli iyileştirebilmelerini sağlayacak yönetim sistemlerine ihtiyaç bulunduğu gerçeğini ortaya çıkarmıştır.

TS 14001 STANDARDININ GELİŞİMİ
-1973’de
-1992’de ISO tarafından 14000 ailesi standardlarını geliştirmek için ISO/TC 207.
Çevresel Yönetim Teknik Komitesi kurulmuştur.
-1994’de EN ISO 14001 standardı
-1997’de
1.KAPSAM
2.ATIF YAPILAN STANDARDLAR
3.TARİFLER
4.ÇYS NİN ŞARTLARI VE BAŞLICA UNSURLARI
4.1 GENEL ŞARTLAR
4.2 ÇEVRE POLİTİKASI
4.3 PLANLAMA
4.3.1. ÇEVRE BOYUTLARI
4.3.2. KANUNİ VE DİĞER ŞARTLAR
4.3.3. AMAÇ VE HEDEFLER
4.3.4. ÇEVRE YÖNETİM PROGRAMI VEYA PROGRAMLARI
4.4.UYGULAMA VE İŞLEM
4.4.1 BÜNYE (YAPI) VE SORUMLULUK
4.4.2 EĞİTİM, BİLİNÇ VE EHLİYET
4.4.3 İLETİŞİM
4.4.4 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ İLE İLGİLİ BELGEYE BAĞLAMA İŞLEMLERİ
4.4.5 BELGE KONTROLÜ
4.4.6 İŞLEM KONTROLU
4.4.7 ACİL HAL HAZIRLIĞI VE BU HALLERDE YAPILMASI GEREKEN İŞLER
4.5. KONTROL VE DÜZELTİCİ FAALİYET
4.5.1.İZLEME VE ÖLÇME
4.5.2.RİAYETSİZLİK, DÜZELTİCİ-ÖNLEYİCİ FAALİYET
4.5.3. KAYIT
4.5.4. ÇYS DENETİMİ
4.6.YÖNETİMCE YÜRÜTÜLEN GÖZDEN GEÇİRME
Bazı Önemli TS EN ISO 14000 Serisi Standardları:
TS EN ISO 14001 : 1997 Çevre Yönetim Sistemi-Özellikler ve Kullanım Kılavuzu
TS EN ISO 14004 : 1997 Çevre Yönetimi - Çevre Yönetim Sistemleri- Prensipler,
Sistemler ve Destekleyici Teknikler İçin Genel Kılavuz
EN ISO 19011: 2000 Kalite ve Çevre Tetkiki İçin Kılavuz
TS EN ISO 14020: Çevre Etiketleri ve Beyanları-Genel Prensipler
TS EN ISO 14031 : 2002 Çevre Yönetimi-Çevre Performans Değerlendirmesi-Kılavuz
TS EN ISO 14040 : 1998 Çevre Yönetimi - Hayat Boyu Değerlendirme Genel
Prensipler ve Uygulamalar

ISO 14001 İLE İLGİLİ BAZI TANIMLAR
SÜREKLİ GELİŞME: Kuruluşun, çevre politikasına uygun olarak genel çevre icraatında
gelişmeler sağlamak çin kuruluş çevre yönetim sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesidir.
ÇEVRE: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su , toprak, tabii kaynaklar, bitki topluluğu (flora) hayvan topluluğu (fauna), insanlar ve bunlar arasındaki ilişkileriiçinde alan ortamdır.
ÇEVRE BOYUTU: Kuruluşun, faaliyetlerinin, ürünlerinin veya hizmetlerinin çevre ile
etkileşime giren unsurlarıdır.
ÇEVRE ETKİSİ: Çevrede, kısmen veya tamamen kuruluşun faaliyet, ürün ve hizmetleri dolayısıyla ortaya çıkan, olumlu veya olumsuz her türlü değişikliktir.
ÇEVRE POLİTİKASI: Kuruluşun, genel çevre icraatı ile ilgili niyet ve prensiplerini
açıklamak,faaliyet, çevre amaç ve hedeflerle çerçeve teşkil etmek üzere yaptığı
beyandır.
KİRLENMENİN ÖNLENMESİ: Kirlenmeyi önlemek, azaltmak veya kontrol altında tutmak
amacıyla yeniden devreye sokmayı, başka işleme tabi tutmayı, işlemde değişiklik
yapmayı, kontrol mekanizmalarını, kaynakların etkin kullanımını, malzeme ikamesini
içine alabilen her türlü işlem ve uygulamaya başvurulması, malzeme veya ürün
kullanılmasıdır.
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA:Kısaca, mevcut ihtiyaçları gelecek nesillerin kendi
ihtiyaçlarını karşılayabilmelerine engel olmadan karşılayarak kalkınmaktır.
HAYAT BOYU DEĞERLENDİRME: Bir mal ve hizmet sisteminde belirli bir malzeme
ve enerjiden elde edilen mal ve hizmetlerle bu sistemin hayat dönemince ortaya
çıkan ve doğrudan doğruya sisteme atfedilebilen çevre etkilerine ait bilgilerin
toplanması ve gözden geçirilmesiyle ilgili bir usuller dizisidir.

TS- EN-ISO 14001 STANDARD PRENSİPLERİ
TS-EN-ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardları beş ana standardtan
oluşmaktadır.
•  Yükümlülük Altına Girme ve Politika: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli
ve çevre yönetim sistemine bağlılık haahhüdünde bulunmalıdır.
•  Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli,
bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve
hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği
faaliyetleri programlamılıdır.
•  Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve
hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için
gerekli yetenek ve imkanlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir.
•  Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki
başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir.
•  Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu
icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim
sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak geliştirmelidir.

NEDEN TS EN ISO 14001 :
Çevre Yönetim Sistemi tüm dünyada ISO 14001 standardı ile bilinmektedir
ve ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi Standardından sonra Uluslararası
kuruluşlarda tanınması ve uygulanması çok hızlı olmuştur.
ÇYS nin kuruluşlarda geliştirilmesinin amacı;
•  Ulusal ve/veya uluslararası mevzuatlara uyumun artırılması
•  Çevresel performansın artırılması
•  Market Stratejileri:
* Uluslar arası rekabette avantaj sağlaması
* Firma itibar ve Pazar payının artırılması
•  Maliyet kontrolünün geliştirilmesiyle masrafların azaltılması ve verimliliğin
artırılması
•  Acil durumlara (deprem,yangın, sel vb.) ve kazalara karşı hazırlıklı bulunarak
mesuliyetle sonuçlanan kaza vb. olayların azaltılması
•  Kirliliğin kaynaktan başlayarak kontrol altına alınması ve azaltılması
•  Girdi malzemeleri ve enerji tasarrufu sağlanması
•  İzin ve yetki belgelerinin alınmasının kolaylaştırılması
•  ISO 14001 tüm dünyaca bilinen ve kullanılan ortak bir dil olduğundan global
pazarda kabul edilirliğin sağlanması

ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
(Environmental Management System)
ISO 14001 Nedir ? Neden Önemlidir?

Kaynaklarının sonsuz olmadığı, ürün ve faaliyetlerin çevre etkilerinin yerel ve bölgesel kalmayıp global olduğu artık tüm dünyada kabul edilmiş bir gerçektir. Bu gerçek göz önüne alınarak hazırlanan ISO 14001, çevre özelliklerinin ve doğal yapının korunabilmesi amacıyla oluşturulan bir yönetim sistemdir. ISO 14001 standardı, çevre ile ilgili risk ve fırsatların daha verimli bir biçimde yönetilmesine zemin oluştururken, sanayi kuruluşlarının faaliyetleri sebebiyle çevreye verdikleri zararı da en aza indirgeyip, enerji ve hammadde tüketimini azaltmayı amaçlamaktadır.

ISO 14001, Çevre Yönetim Sistemlerine ilişkin olarak uluslar arası alanda tanınmış bir standart olup, kuruluşların faaliyetlerinin, ürünlerinin ve hizmetlerinin çevreyle ilgili unsurlarının daha etkin şekilde nasıl yönetileceği konusunda bir kılavuz sunmaktadır.

ISO 14001 standardına uygun bir Çevre Yönetim Sistemi kuran kuruluş, tabi kaynakların tüketilmemesi ve kirletilmemesini veya bu olumsuz etkilerin minimum düzeye indirilerek, çevreye saygılı, güvenilir bir firma imajı uyandırılmasını sağlamaktadır.
ISO 14001 Standard Prensipleri

Yükümlülük Altına Girme ve Politika: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık taahhüdünde bulunmalıdır.

Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır.

Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkânlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir.

Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir.

Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak iyileştirmelidir.

ISO 14001′in Faydaları
      Çevre ile ilgili ulusal ve uluslararası şartlara ve yasalara uyumun sağlanması
      Çevre etki değerlendirme ve kontrolünün sağlanması 
      Kuruluşun saygınlığının arttırılması suretiyle rekabette avantaj sağlaması
      Müşterilerin çevresel etkiler yönüyle güveninin ve sadakatinin sağlanması 
      Kaynakların etkin kullanılması ile giderlerin azaltılması ve verimliliğin artırılması
      Acil durumlara (deprem, yangın, sel vb. gibi) ve kazalara karşı eylem planlarının hazırlanması
      Çevreye saygılı bir kuruluş imajının oluşturulması
      Atıkların değerlendirilmesinin sağlanması 
      Potansiyel tehlike noktalarının belirlenmesi suretiyle, kaza vb. olayların azaltılmasının sağlanması
      Temiz, sağlıklı ve çevreye karşı duyarlı bir işletme yapısına geçilmesi 
      Kontrollü atık dönüştürme, özenli hammadde seçimi, enerji ve su kaynaklarının daha iyi korunmasının sağlanması 
      Çözüm bulma, temizleme ve yasal ihlallerden ötürü ceza ödeme gibi reaktif yönetim stratejilerinden kaynaklanan mali yüklerinden azaltılması
      İşyerlerinin kalitesinin, işçi moralitesinin ve kuruluş değerlerine bağlılığın iyileştirilmesi
      Yeşil üretim süreçlerinin önemli olduğu pazarlarda yeni iş fırsatlarının yaratılması