ISO 22000 GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

iso 22000 nedir ?

Bir yönetici, işletmesinde sürekli olarak, hijyen standartlarına uygun üretim yapılmasını ve üretip sattığı her parti ürünün güvenli olmasını istiyorsa Gıda Güvenliği Kontrol Sistemi’ni kurmalı, sürekliliğini sağlamalı ve desteklemelidir.

Ürünün ancak çok küçük bir miktarını analiz edebilme durumu göz önüne alındığında sürekli analiz sisteminin yalnız başına tam bir güvence sağlamadığını bilmek gerekir. O halde tüm proses aşamalarını daha sistematik bir şekilde ele alan ve önleyici nitelikte bir metoda ihtiyaç bulunmaktadır. İşte, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP, Hazard Analysis ana Critical Control Points) kavramı bu ihtiyaca sistematik ve mantıksal bir yaklaşım getiren bir sistemdir. Avrupa birliği ile entegrasyonda da en önemli konulardan olan Gıda Güvenliği ayrıca Tarım Bakanlığı gibi resmi kurumların denetimlerinde ve Gıda Kodeksi isteklerinde de yaklaşık olarak bu standardın bütün isteklerini içerecek şekilde karşımıza çıkmaktadır.

HACCP STANDART SERİSİ

ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda Zincirindeki kuruluşlar için şartlar

ISO/TS 22003 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda güvenliği yönetim sistemlerinin tetkikini ve belgelendirmesini yapan kuruluşlar için şartlar (2006 ilk çeyrek)

ISO/TS 22004 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi –ISO 22000:2005’in uygulanması ile ilgili kılavuzu (Kasım 2005)

ISO 22005 Yem ve gıda zincirinde izlenebilirlik- Sistem tasarımı ve hazırlanması için genel ilkeler ve kılavuzu

KİMLER UYGULAYABİLİR

ISO 22000 standardı kapsamında belgelendirme yapılabilecek olan dolaylı ve dolaysız yer alan kuruluşlar şunlardır.

A) Kuruluşlar,

Çiftçiler,

Hasatçılar,

Yem üreticileri,

Gıda bileşeni üreticileri,

Gıda üreticileri,

Gıda satıcıları,

Gıda servisleri,

Hazır yemek firmaları,

Temizlik ve sanitasyon hizmeti veren kuruluşlar,

Taşıyıcılar, depolama ve dağıtım kuruluşları vb.

B) Dolaylı olan kuruluşlar

Ekipman sağlayan kuruluşlar,

Temizlik ve sanitasyon ajanları,

Ambalaj malzemeleri

Gıda ile temasta bulunan diğer öğeleri üreten kuruluşlar vb.

HACCP , güvenilir ürünlerin tüketiciye sunulması amacıyla, düzgün işleyen bir sistemin oluşturulması ve korunması temeline dayalı bir gıda güvenliği kavramıdır.

Bir gıda zincirinde hammadde temininden başlayarak, gıda hazırlama, işleme, üretim, ambalajlama, depolama ve nakliye gibi gıda zincirinin her aşamasında ve noktada tehlike analizleri yaparak, gerekli yerlerde kritik kontrol noktalarını belirleyen ve bu noktaları izleyen herhangi bir problemi henüz oluşmadan önleyen sistemin korunmasını sağlayarak belirli normlara uygun güvenilir gıdaların üretilmesini sağlayan, her ölçekteki kuruluşa uygulanabilen, bir gıda güvenliği sistemidir.

HACCP genel olarak kabul görmüş aşağıdaki 7 temel ilkeden oluşmaktadır:

Tehlike analizinin yapılması

Kritik kontrol noktalarının belirlenmesi

Kritik limitlerin oluşturulması

Kritik kontrol noktalarının izlenmesi için sistemin kurulması

Kontrol altında olmayan noktaların izlenmesi ve varsa düzeltici faaliyetlerin oluşturulması

Sistemin etkili bir şekilde işlemesinin denetlenmesi için kontrol prosedürlerinin oluşturulması

Bu ilkelerin uygulanması için prosedür ve kayıtları kapsayan dökümantasyon sisteminin oluşturulması

ISO 22000 : 2005 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi
(Food Safety Management System)

Gıda sektöründe ürün/hizmet üreten kuruluşlarda güvenli ve sağlıklı gıda üretimi için tehlike analizi, kritik kontrol noktaları ile ilgili süreçlerin yönetilmesini ve kalite yönetim sistemi oluşturulmasını tanımlayan ISO 22000:2005 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi global gıda ticaretinde uygulaması gereken bir standard olarak geliştirilmiştir. ISO 22000:2005 dünya çapında güvenli gıda tedarik edilmesini sağlama amacıyla düzenlenmiş yeni bir standarttır.

Gıda ürünleri, sağlımızı en kolay etkileyecek etmenlerin başında gelmektedir. Dolayısıyla gıda ürününün güvenliği ürünü kullanan tüketicinin mutlak bir talebidir ve üretici firmalarda tamamıyla yönetimin sorumluluğudur. O nedenle gıda güvenliğine mutlak ve değişmez bir kalite parametresi gözü ile bakmak gerekmektedir. Bir yönetici, işletmesinde sürekli olarak hijyen standartlarına uygun üretim yapılmasını ve üretip sattığı her parti ürünün güvenli olmasını istiyorsa Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi’ni kurmalı, sürekliliğini sağlamalı ve işleyişini desteklemelidir.

ISO 22000 : 2005 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, uluslararası çapta gıda tedarik zinciri yönetimi ve gıda güvenliğinin sağlanması açısından önemli bir fırsattır. Bu Standard HACCP’i ( Hazard Analysis And Critical Control Points) uygulamak ve geliştirmek için etkili bir araç olarak ortaya çıkarılmıştır. Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, risk yönetimine dayalı entegre bir sistem olacak şekilde ISO 9001 ve ISO 14001 standartlarıyla eşleştirilebilir. ISO 22000:2005 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi ana hatlarıyla aşağıda sıralanmıştır.

4 Gıda emniyet yönetimi sistemi
4.1 Genel gereklilikler
4.2 Dokümantasyon gereklilikleri
5 Yönetim sorumluluğu
5.1 Yönetimin taahhüdü
5.2 Gıda güvenliği politikası
5.3 Gıda güvenliği sisteminin planlanması
5.4 Sorumluluk ve yetki
5.5 Gıda güvenliği ekip lideri
5.6. İletişim
5.7 Acil durum hazırlığı ve cevaplama
5.8 Yönetimin gözden geçirmesi
6 Kaynak yönetimi
6.1. Kaynak sağlama
6.2 İnsan kaynakları
6.3 Altyapı
6.4 Çalışma (iş) ortamı
7 Güvenli (sağlıklı) gıda üretiminin planlanması ve gerçekleştirilmesi
7.1 Genel
7.2 Ön koşul programları
7.3 Tehlike analizi için ön aşamalar
7.4 Tehlike analizi
7.5 Operasyonel ön koşul programlarının kurulması
7.6 HACCP Planının oluşturulması
7.7 ön koşulları ve HACCP planını belirleyen dokümantasyonun
ve ön bilgilerin güncellenmesi
7.8 Doğrulama planı
7.9 İzlenebilirlik sistemi
8 Gıda güvenliği yönetim sisteminin geçerliliği, doğrulanması ve iyileştirilmesi
8.1 Genel
8.2 Kontrol faaliyeti kombinasyonlarının geçerliliği
8.3 İzleme ve ölçümün kontrolü
8.4 Gıda güvenliği yönetim sisteminin doğrulanması
8.5 Geliştirme/iyileştirme

TS 13001′DEN ISO 22000′e geçiş

ISO (International Standart Organisation) tarafından hazırlanan ve 2005 yılının son çeyreğinde yayınlanan ISO 22000 standardının çeşitli ülkeler tarafından yayınlanmış HACCP standartların yerini alabilecek ve Dünya’da ISO 9000 gibi kabul görebilecek bir standart olması öngürülmektedir. TS 13001 belgeli firmalar ISO 22000 belgesine geçiş yapabileceklerdir.
Entegrasyon

ISO 22000 tek başına kurulabilmektedir. ISO 22000, diğer HACCP standartları gibi belgelendirme amacıyla kullanılmak üzere yayınlanmış olup, firmadaki ISO 9000, ISO 14000 gibi diğer yönetim sistemleri ile entegre kurulabilmektedir. Entegrasyonu kolaylaştırmak için ISO 22000′in madde sıralaması ISO 9000′e benzetilmiştir.

      ISO 22000′in Faydaları

    * Rekabet gücü yaratarak pazarlamada rakiplerin önüne geçilmesini sağlar.
    * Çalışanların hijyen ve gıda güvenliği konusunda bilinçlenmesini sağlar.
    * Gıda mevzuatlına ve kanunlara uyumluluğu sağlar.
    * Müşteri güvenini ve memnuniyetini sağlar.
    * Avrupa Birliği içinde ve dışında ticaret kolaylığı sağlar.
    * Düzeltici yerine önleyici metodlar kullanımı ürün kayıplarını engeller.
    * Ürün kalitesi gelişir.
    * Güvenlik konularına genel bir yaklaşım sağlar.
    * Spesifikasyon ve yasal mevzuatla uyum içinde olunduğunun kanıtıdır.
    * Potansiyel tehlikeler başlangıçta ortaya çıkarılır ve giderilebilir.
    * Gıda kökenli tehlikelerin ekonomik bir şekilde kontrolünü sağlar.
    * Proses kontrolü ile hatalı ürün üretme riskinin azaltılmasını sağlar.
    * Güvenli olmayan ürünün üretimi ve satışı riskini azaltır.
    * Üretilmiş olan ürünün kalite kontrolünden, önleyici kalite güvencesine geçişi sağlar.
    * Gıda zehirlenmeleri ve ölüm risklerinin düşürülmesini sağlar.
    * Resmi denetimlerde karşılaşılan sorunların en aza indirilmesi için yöntem tanımlar.
    * Gıda israfının (gıda bozulmaları, vb.) ve bu israftan kaynaklanan maliyetlerin en aza indirilmesini sağlar.
    * Çalışma ortamının iyileşmesini sağlar.
    * Gıda tedarik zincirinde iyi bir yer edinme/güven oluşturmayı sağlar.
    * Uluslararası pazarlara girişte ilk gereksinimi karşılar.
    * Yönetim etkinliğini artırır.
    * ISO 22000:2005 Standardı, gıda güvenliği için tehlike oluşturabilecek durumları belirler ve bunlar için şu yükümlülükleri şart koşar:
    * Codex Alimentarius prensiplerine uygun bir HACCP Sistemi oluşturulması,
    * Bir yönetim sistemi kurulması,
    * İyi üretim uygulamaları (Pre-requisite programmes)
    * Tedarik zinciri içinde etkileşimli iletişim.