SA 8000 SOSYAL SORUMLULUK

SA 8000 SOSYAL SORUMLULUK STANDARDI

(Social Accountbility 8000)

Sosyal Sorumluluk Kavramı

Sosyal sorumluluk kavramı kısaca, bir işletmenin faaliyette bulunduğu ortamı koruma ve geliştirme konusundaki yükümlülükleri olarak tanımlanabilir. Doğal çevreyi koruma; müşterilerin tercihlerini dikkate alarak kaliteli ve güvenli ürünler sunma; işgörenlerin temel hak ve özgürlüklerine saygı gösterme; işletmeyi ortakların haklarını koruyacak ve yatırımları karlı kılacak bir şekilde yönetme faaliyetlerine ilişkin doğru bilgi sunma ve toplumun refah seviyesine katkıda bulunacak eğitim, sağlık ve sanat etkinliklerini destekleme gibi konular bu kavram kapsamında değerlendirilmektedir.

Günümüzde sosyal sorumluluk bilici içerisindeki kuruluşlar sadece kendi işletmelerinin sosyal etkisini değil, tedarikçilerinin ve iş ortaklarının işlem yürüttüğü durumların sosyal etkisini de göz önünde bulundurmak zorundadır.

SA 8000 Standardı Nedir?

SA 8000 standardı, kuruluşların çalışanlara ve topluma karşı sosyal sorumluluk taahhütlerini içeren, sosyal iş verme uygulamalarına ilişkin gereklilikleri tanımlayan uluslar arası bir standarttır. SA 8000 çalışanların haklarını düzenleyen standartları belirlemesinin yanında, uluslararası Emek Organizasyonu konvansiyonları, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Konvansiyonu gibi mevcut uluslar arası sözleşmeleri de içine almaktadır.

SA 8000 standardı ISO 9001, ISO 14001 ve OHSAS 18001’i örnek alan, performans koşulları kadar prosedür ve sistem koşullarını da önemseyen, yönetim sistemi ile davranış kodunun bileşimi bir standarddır. SA 8000 belgesini almak için ISO 9000, ISO 14001 ve OHSAS 18001 standartlarına erişmiş olmak gerekmektedir. ISO 9000 ile müşteriye karşı sorumlulukları, ISO 14001 ile çevreye karşı taahhütü ve OHSAS 18001 ile çalışana sağlıklı güvenli iş ortamı taahhütünü yerine getiren kuruluşlar SA 8000 ile çalışana ve topluma karşı sosyal sorumluluk taahhüdünü de yerine getirmektedir.
SA 8000, dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm standardın “amaç ve kapsamı”nı tanımlamakta, ikinci bölümde bir kuruluşun belge almaya hak kazanabilmesi için standarda ek olarak uymak zorunda olduğu yerel yasaları, UÇÖ’nün temel düzenlemelerini ve Birleşmiş Milletler Anayasasını belirtmekte; üçüncü bölüm, standartla ilgili “işletme”, “tedarikçi”, “çocuk işgören” ve “zorla çalıştırılan işgören” gibi kavramları tanımlamakta, son bölüm ise kuruluşun yönetim sistemini uygularken ve belge alırken uymak zorunda olduğu genel koşulları açıklamaktadır. Kuruluşların tek başlarına standarda uymaları yeterli olmayıp, birlikte çalıştıkları üretici ve tedarikçi işletmelerin de uyması gerekmektedir.

SA 8000 Standardına Niçin Gerek Duyulmuştur?

SA 8000 Standardına ihtiyaç duyulmasının nedenleri üç ana başlık altında incelenebilir. Bu nedenler, gelişmekte olan ülkelerdeki kötü çalışma koşullarının artık göz ardı edilemeyecek bir boyuta ulaşmış olması, sivil toplum örgütlerinin çalışma koşullarını iyileştirme yönündeki çabaları ve tasarruf sahiplerinin yatırım kararı verirken kar kadar, aday işletmelerin sosyal sorumluluklarına uygun faaliyet gösterip göstermediklerini de dikkate almaya başlamaları olarak sıralanabilir.

SA 8000 standardı mal ve hizmet üretiminde etik kurallara uyumu garanti altına almaktadır. Bu etik kuralların başlıcaları;

• Çocuk işgören: Kuruluş 15 yaşın altında çocuk işgören çalıştırılamaz. Bu yaşın üzerindeki çocuk işgören eğer okula da devam ediyorsa, iş için harcayacağı toplam zaman, günde (iş+okul+ulaşım dahil) 10 saati geçemez.
• Zorla çalıştırılan işgören: Kuruluş zorla işgören çalıştıramaz veya işgörenlerin, kimliklerini ya da belli bir depoziti kuruluşa bırakmalarını isteyemez.
• Sendika kurma ve toplu pazarlık hakkı: İşgörenler sendika kurma, sendikaya katılma ve toplu pazarlık hakkına sahiptirler.
• Çalışma saatleri: İşgörenler haftalık 48 saatten fazla çalıştırılamaz ve (kısa dönemli olağan üstü iş koşulları hariç) fazla mesailer, haftalık 12 saati geçemez.
• Maaş ve ücretler: Ücretler en azından ülkenin “asgari ücret” seviyesinde ve personelin temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek kadar olmak zorundadır.
• Sağlık ve güvenlik: Kuruluş, sağlıklı bir çalışma ortamı sunmak, kaza ve yaralanmaları önleyici tedbirleri almak, sağlık ve güvenlik eğitimi vermek, temiz sağlık tesisleri ve içilebilir su sağlamak zorundadır.
• Ayırımcılık ve disiplin uygulamaları: İşgörenler cinsiyet, etnik köken vb. nedenlerden dolayı farklı muameleye tabi tutulamaz ve işgörenlere dayak, küfür vb. fiziksel ve psikolojik baskı uygulanamaz.
SA 8000’in Faydaları

• Genel kurum imajının geliştirilmesi
• Müşteri güveninin ve sadakatinin arttırılması
• Kuruluşun temel değerlerinin güçlendirilerek iletişim stratejinin desteklenmesi ve kuruluş değerlerinin ön plana çıkarılması
• Tedarik zinciri yönetim ve performansının geliştirilmesi
• Çalışanların motivasyonlarının güçlendirilerek ürün ve hizmet kalitesinin olumlu yönde etkilenmesi
• Çalışanların kurum değerlerine bağlılığının arttırılması