TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI
KANUN YOLU İLE KAZANMA

A. Doğum:
Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da Türk anadan doğan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar.
B. Hal Değişikliği:
Yabancı anadan evlilik dışında doğan çocuk,
a) Nesebinin tashihi,
b) Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,
c) Tanıma
yollarından biriyle bir Türk vatandaşına nesep bağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk vatandaşı olur.
C. Evlât edinme:
Evlât edinme evlatlığın vatandaşlığına tesir etmez. Ancak, küçük olan evlâtlık, vatansız olur veya anası babası bulunmaz veyahut nerede olduğu bilinmezse, bir Türk tarafından evlâtlığa alınmakla Türk vatandaşı olur.
DOĞUM YERİ İLE
Türkiye’de doğan ve vatandaşlığını ana ve babasından doğumla kazanamayan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar. Türkiye bulunmuş çocuklar, aksi sabit olmadıkça. Türkiye’de doğmu sayılırlar.
EVLENME İLE
Madde 5 — Bir Türkle evlenen yabancı kadın Türk vatandaşlığına geçmek istediğini 42 nci maddede gösterilenşekilde bildirdiği veya vatansız bulunduğu veyahut evlenmekle eski vatandaşlığını kayabettiği takdirde Türkvatandaşlığını kendiliğinden kazanır. Evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde akitte hüsnüniyetli olan kadın. Türk vatandaşlığını muhafaza eder. Butlanına karar verilmiş evlenmeden olan çocuklar, ana veya babaları hüsnüniyetli olmasalar dahi Türk
vatandaşlığını muhafaza ederler.
YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAZANMA
VATANDAŞLIĞA ALINMA ÇEŞİTLERİ VE İKAMET
Genel olarak vatandaşlığa alınma:
2 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türkiye içinde veya dışında,
a) Türk babadan olan,
b) Türk anadan doğup da, babasının vatandaşlığını doğumla kazanamayan,
c) Türk anadan evilik dışında doğan çocuklar, doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar”.
Aşağıdaki şartları taşıyan yabancılar Bakanlar Kurulu ile Türk vatandaşlığına alınabirler:
Vatandaşlığa alınmasını isteyen kişi.
a) Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanununa göre reşit olmalıdır.
b) Müracaat tarihinden geriye doğru Türkiye’de beş yil ikâmet etmiş olmalıdır.
c) Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışı ile teyit etmiş olmalıdır.
ç) İyi ahlâk sahibi olmalıdır.
d) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden hastalığı bulunmamalıdır.
e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmelidir.
f) Türkiye’de kendisinin ve geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmalıdır.
İstinaî vatandaşlıga alınma:
Aşağıdaki hallerde 6 ncı maddenin (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmaksızın yabancılar, istekleri üzerine. İçişleri Bakanliğının teklifi ve Bakanlar Kurulu karariyle Türk vatandaşlığına alınabilirler:
a) Türk vatandaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların sonradan doğmuş reşit çocukları,
b) Bir Türk vatandaşı ile evli olanlarla, bunların reşit çocukları,
c) Türk soyundan olanlarla, eşleri ve reşit çocukları,
ç) Bir Türk vatandaşı ile evlenme karariyle Türkiye’de yerleşmiş olanlar,
d) Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren sosyal, ekonomik alanlarda veya bilim, teknik veyahut sanat alanlarında olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmeti geçeceği düşünülen kimseler,
e) Vatandaşlığa alınması Bakanlar Kurulunca zarurî görülenler.
C. Yeniden vatandaşlığa alınma:
Bu kanuna göre Türk vatandaşlığını kaybetmiş olanlari, Bakanlar Kurulu ikâmet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşliğa alabilir. 35 nci madde hükmü saklıdır.
Yabancının ikâmeti:
Bir yabancı için ikâmet Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Yabancının, toplamı altı ayı geçmemek şartiyle Tüurkiye dışında bulunması ikâmet süresini kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirdiği zaman ikâmet süresinden sayılmaz. Türkiye’de, Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre ikametgâh sahibi olan yabancının, tedavi, öğrenim veya
herhangi bir mücbir sebeple Türkiye dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye dışında kalması hallerinde, dişarda geçen zamanın toplamı altı ayı geçse dahi ikâmet süresi kesilmiş olmaz.
BAKANLAR KURULU KARARININ HÜKMÜ VE VATANDAŞLIĞA ALINMA
Bakanlar Kurulu kararının hükmü:
Şartsız olarak vatandaşlığa alınma Bakanlar Kurulu kararı tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı olarak vatandaşliğa alınmasına karar verilenler için vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine getirildiğinin İçileri Bakanlığınca tespit edildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.
3 3540 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
4 3340 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Müracaat makami:
Türk vatandaşlıgına alınma dileği 6 ncı madde gereğince ilgilinin oturduğu, 7 ve 8 inci maddelerdeki yazılı hallerde de ilgilinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye âmirline ve yabancı memlekette Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile ytapılır. Bu makamlarca tamamlanan evrak, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”

İki yıl içerisinde şartların yerine getirilmemiş olması halinde İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulunca iptal edilir.
Vatandaşlığa alınmada usül:
Türk vatandaşlığına alınma başvurusu ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkî idare amirine, yabancı ülkelerde Türk konsolosluklarına bir dilekçe ile yapılır.
Bu makamlarca hazırlattırılacak dosya, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.  Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunan kişi hakkında, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikle tespit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır. Durumları uygun
görülenlerin vatandaşlığa kabulü için Başbakanlığa teklifte bulunulur; uygun görülmeyenlerin başvuruları. İçişleri Bakanlığınca reddedilir.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KÜÇÜKLER
Aşağıdaki kişiler, Türk Medenî Kanununa göre reşit olmalarından başlayarak bir yıl içinde Türk
vatandaşlığını seçebilirler:
a)6
b) 30 ve 37 nci maddeler gereğince, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
c) 32 ve 36 ncı maddeler gereğince ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KADIN
19 uncu madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadın bu evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yıl içinde Türk vatandaşlığına dönebilir.

VATANDAŞLIĞI KAZANMANIN SONUÇLARI
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadının, bu evlenmeden önceki küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunmasdı hallerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Şu kadar ki; (a) ve (d) bendlerinin uygulamasında 16 ncı maddedeki şartlar aranır.
VATANDAŞLIĞA ALINMA
Eş:
Vatandaşlığa alınma eşin vatandaşlığına tesir etmez, ancak, vatansız kadın, kocasına bağlı olarak Türk vatandaşı olur. 5 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Soruşturma:
Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunam kişi hakkında İçişleri Bakanlığınca, bu konunun uygulanmasına dair hazırlanacak yönetmelikte tesbit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır.”

6 2383 sayıh Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk anadan doğup da Türk vatandaşlığını kazanamayanlar.”

Çocuklar:
Küçük çocuklar Türk vatandaşlığına alınan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunması hallerinde çocuğun millî kanunu engel olmadığı takdirde analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
Türk vatandaşlığını seçen kişinin eşi ve çocukları:

Bu kanunun, vatandaşlığı kazanmanın sonuçları düzenleyen 15 ve 16 ncı maddeleri 12 nci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığa dönen kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da uygulanır.
Türk vatandaşlığını seçen kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçük çocuklar, kadının 13 üncü madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığına dönmesi hâlinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar. Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren evlenmeden olan küçük çocukları, 16 ncı maddenin ikinci fikrasında belirtilen hallerde seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI
KANUN YOLU İLE KAYIP
Evlenme:
Yabancı ile evlenen Türk kadını kocasının millî kanunu evlenme sebebi ile kocanın vatandaşlığını kadına bahşettiği ve kadın kocasının vatandaşlığını seçtiğini 42 nci maddede gösterilen şekilde bildirdiği takdirede, Türk vatandaşlığını kaybeder. Kadin kocasının vatandaşlığını belirli şartların gerçekleşmesi ile kazanıyorsa: Türk vatandaşlığı o tarihte
kaybedilir.

YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAYIP VATANDAŞLIKTAN ÇIKMA VE BAŞKA BİR
DEVLET VATANDAŞLIĞINI KAZANMA İZNİ
Çıkma şartları:
Türk vatandaşlığından çikma, aşağıdaki şartlarla. Bakanlar Kurulunum iznine bağlıdır:
a) Mümeyyiz ve reşit olmak.
b)7
7 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“b) Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak veya yapmiş sayılmak. Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak kaydından istisnası zarurî görülenler hakkında Milli Savunma
Bakanlığınca izin verilmesi mümkündür. Ancak bu şekilde Türk vatandaşlığından çikan şahıs yeniden vatandaşlığa alındığı takdirde askerlik hizmetini yapmakla ödevlidir.”
c)8 Herhangi bir nedenle yabancı Devlet vatandaşlığını kazanmiş olmak veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı beriltiler bulunmak.
Müracaat makamı:
Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dışında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makamlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Çikma ve izin belgeleri:
Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi aynı zamanda başka bir Devlet vatandaşı ise, çikma belgesi kendisine derhal verilir. Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir Devlet vatandaşı değil ise. İçişleri Bakanlığınca kendisine bir izin belgesi, ilgili yabancı Devlet vatandaşlığını kazandığını belirten belgeyi getirdiğinde de çıkma belgesi verilir. Başka bir Devlet vatandaşlığını kazanmak isteyen kişiye de Bakanlar Kurulunca tespit edilen esaslara uygun olarak İçişleri Bakanlığınca izin belgesi verilebilir. İzin belgesi üç yıl geçerlidir. İzin belgesi alanlar bu süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeri vermek zorundadırlar.
Çıkma hükmü:

Çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. Kendilerine 22 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen izin belgesi verilmiş olanlardan aynı
maddede gösterilen süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeleri vermemiş olanların Türk vatandaşlığını kaybedip etmediklerine. İçişleri Bakanlığının üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.
VATANDAŞLIĞA ALINMANIN İPTALİ
 Vatandaşlığa alınma, ilgilinin yalan beyanı veya önemli hususları gizelemesi sonucu vukubulmuş ise, vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kureulunca iptal edilir. İlgilinin Türk vatandaşlığına alınmasından başlayarak beş yıl geçtikten sonra iptal kararı verilemez.
VATANA BAĞLILIKLA BAĞDAŞAMIYAN EYLEMLER
Kaybettırme:
Aşağıdaki kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar Kurulu tarafından karar verilebilir:
a)12 İzin almaksızın kendi istekleriyle yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazananlar.
b) Yabancı bir devletin. Türkiye’nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunup da Hükûmetçe, bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dişında elçilik veya konsolosluklarımız, yurt içinde ise mahallî mülkiye âmirleri
8 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“c) İradesi dişında herhangi bir sebeple başka bir devlet vatandaşı olmak veya başka bir devlet vatandaşlığını kazanacağı hakkında inandırıcı belirtiler bulunmak.”
9 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığından çıkma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturuduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dişında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makemlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”
10 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, aynı zamanda başka bir devlet vatandaşı ise çirkma belgesi kendisine derhal verilir.”
”Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir devlet vatandaşı değil ise, çikma belgesi, ilgili yabancı devlet vatandaşlığına girdiğini bildirir belgeyi gösterdiği zaman kendisine verilir.”
11 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“22 nci madde uyarınca çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. 20 nci madde uyarınca verilen izin tarihinden başlayarak üç yıl içinde bu belge alınmamış ise. Türk
vatandaşlığının kaybı kesinleşir”.
12 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk vatandaşlığından çıkma izin almaksızın kendi istekleri ile yabancı bir devlet vatandaşlığını kazananlar”. tarafından bildirilmesine rağmen üç aydan az olmamak üzere verilecek münasip bir süre içerisinde kendi istekleriyle bırakmayanlar.
c) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde kendi istekleriyle Hükûmetin izni olmaksızın çalışmaya devam edenler.
ç) Yurt dişında bulunup da, muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’de savaş ilânı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmeyenler.
d) Sevk sırsında veya kıt’alarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da kanunî süre içinde dönmeyenler.
e) Silâhlı Kuvvetler mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan görev, izin, hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bittği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri dönmeyenler.
f) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine delâlet edecek resmî temas ve işlemleri bulunmayanlar.
g)13
h)14 Herhangi bir yolla yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazanmış olup, kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza etmek isteğine delâlet edecek resmî temas ve işlemlerde bulunmayanlar. (ç), (d) ve (e) bendlerine göre karar verilebilmesi için Millî Savunma Bakanlığının teklifi şarttır.
B. Çıkarma:
Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve dış güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çikan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde, savaş. Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde bir ay içinde yurda dönmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu karari ile vatandaşlıktan çikarıkabilir. Bu hüküm, Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaşlı olanlar hakkında da uygulanabilir.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANAN ÇOCUKLAR
Aşağıdaki Türk vatandaşları reşit olmalarından başlayarak iki yıl içinde Türk vatandaşlığından
ayrılabilirler:
a)16 — Analarına bağlı olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde, doğumla veya sonradan yabancı babalarının vatandaşlıgını kazananlar.
b) Evlâtlkığa alınmakla Türk vatandaşı olanar.
13 2383 sayılı Kanunla eklenen ve 3808 sayılı Kanunla 4 Haziran 1992 tarihinde yürürlükten kalkan (g) bendi ve 25, maddenin üçüncü fıkrası:
“g) Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çıkan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde yurda dönmeyenler,” ”Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde (g) bendi hükümlerine göre Türk vatandaşlığını kaybedenler hakkında 35 inci maddenın 1 inci fıkrası hükümlerinin uygulanmasına da karar verilebilir.”
14 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir. 15 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin: “Yurt dışında bulunup da, Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş emniyeti aleyhine faaliyette bulunan ve hakkında Türkiye’de ceza kovuşturması yapılmasına imkân bulunamayan ve yurda dönmesi için yapılan davete üç ay içinde mazeretsiz olarak icabet etmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlıktan çıkarılabilir. Bu hüküm Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaış olanlar hakkında da uygulanabilir”. 16 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Analarına bağlş olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde sonradan yabancı babalarının vatandaşlığını kazananlar.”
c) Doğyn teru esasına göre Türk vatandaşı oldukları hâlde, ;sonradan ana veya babasının vatandaşlığını kazananlar.
ç) Herhangi bir şekilde Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olanlar.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatandaşlıktan ayrılma ilgiliyi vatansız kılacak ise, bu hak kullanılmaz.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI
KAZANAN KADIN
5 inci madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadınlar evliliğin sona ermesinden
başlayarak, üç yıl içinde, evlenmeden önce sahip oldukları Devlet vatandaşlığını muhafaza ettikleri veya bu vatandaşlığa
dönebildikleri takdirde Türk vatandaşlığından ayrılabilirler.
 KAYBIN SONUÇLARI
YABANCI MUAMELESİ VE SAKLI TUTTLAN HAKLAR

Bu kanun gereğince Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. Ancak, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler ve bunların kanunî mirasçıları. Türkiye Cumhuriyetinin millî güvenliği ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ülkede ikamet, seyahat, caslışma, miras, taşınır ve taşınmaz mal iktisabı ile ferağı gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. 33 ve 35 inci maddeler hükümleri saklıdır.
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Yabancı ile evlenmek suretiyle 19 uncu madde gereğince Türk Vatandaşlığını kaybeden kadının
bu evlenmeden önceki küçük çocukları:
a) Babadın ölmüş bulunması,
b) Babadın belli olmaması,
c) Babadın vatansız olması hallerinde analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Bu fikra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı, çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatine bağlıdır. Yukarıdaki fıkra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalırlar.
VATANDAŞLIKTAN IKMA
A. Eş:
Madde 31 — Vatandaşlıktan çıkma eşin vatandaşlığına tesir etmez.
B. Çocuklar:
Madde 32 — Türk vatandaşlığından çıkan babanın küçük çocukları,
a) Ananın ölmüş bulunması,
b) Ananın yabancı olması,
c) Velâyetin babada bulunması
hallerinde babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler19.
17 4112 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
“1. Genel Olarak Yabancı Muamelesi”
18 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“Bu kanun gereğince Türk vatandaşlıgını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. İkamet, gayrimenkul edinme ve ferağı, miras ve çalışma gibi konularda ancak Türk kanunlarının yabancılara tamıdığı haklardan faydalanabilirler. 33 ve 35 nci maddeler hükümleri saklıdır.”
19 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Küçük çocuklar, Türk vatandaşlığından çıkan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler”.
Ananın Türk vatandaşlıgından çıkması küçük çocuğun vatandaşlığına tesir etmez. Ancak vatandaşlıktan çıkan ananın küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanin yabancı olması,
d) Velâyetin anada bulunması
hâllerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Baba veya anaya bağlı olarak vatandaşlığın kaybı; çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatına bağlıdır.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatavdaşlığın kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalır.
VATANDAŞLIĞIN İPTALİ
Madde 33 — İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşı olmuş eş ve çocuklar hakkında da hüküm ifade eder.
İptal kararının hükümleri geriye yürümez.
Vatandaşlığı iptal edilenlerin mallarının tasfiyesi ile kendilerinin sınır dışı edilmeleri lüzumlu görüldüğü takdirde bu husus iptal kararında belirtilir. Bu gibiler en geç bir yıl içinde Türkiye’deki mallarını tasfiye ederek ikametgâh ve iş merkezlerini yurt dışına nakil ve memleketi terketmek zorundadır. Aksi halde, malları Hazinece satılarak bedelleri nam ve
hesaplarına millî bir bankaya yatırılır ve kendileri de sınır dışı edilir. Bu kişiler iptal kararı aleyhine Danıstay’a başvurdukları takdirde, mallarının tasfiyesi ve sınır dışı işlemleri dava sonuna bırakılır.
KAYBETTİRME VE ÇIKARMA
A. Genel Olarak:
Kaybettirme ve çıkarma kararları şahsîdir. İlgilinin eş ve çocuklarına tesir etmez.
B. Çıkarma:
26 ncı madde gereğince vatandaşlıktan çıkarılan kişilerin Türkiye’de bulunan mallan Hazinece tasfiye edilir. Ve bedelleri nam ve hesaplarına millî bir bankaya yatırılır. Bu kişiler çıkarma kararı aleybine Danıştayà başvurduğu takdirde malların tasfiyesi dâva sonuna bırakılır. Bu gibiler Türkiye’de yerleşmemek ve genel hükümlere tâbi olmak şartıyla Türkiye’ye gelebilirler.
Vatandaşlıktan çıkarma karar
Bu kanunun vatandaşlıktan çıkmanın sonuçlarını düzenleyen 31 ve 32 nci maddeleri, 27 nci
madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da
uygulanır.
Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan küçük çocuklar, kadının 28 inci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılması halinde, analarına bağlı olarak ının ilgiliye tebilğinden veya Resmî Gazete ile yayınlan-masından önce Türkiye‘ye dönenler hakkında
vatandaşlıktan çıkarma işlemi durdurulur. Türk vatandaşlığından çırkarılanlar hiçbir şekilde yeniden Türk vatandaşlığını kazanamazlar.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
A. Seçme hakkı ile Türk Vatandaşlığından arılan kişinin eşi ve çocukları:
Türk vatandaşlığını kaybederler.
Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran evlenmeden olan küçük çocukları. 32 nci maddenin 2 nci fıkrasında
belirtilen şartlarla seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler.
TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI VE YARGI YOLU
I — TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI
İSBAT ŞEKLİ
Türk vatandaşlığının isbatı herhangi bir şekle tâbi değildir. Aşağıdaki resmî kayıt ve belgelerle benzerleri, aksi sabit olununcaya kadar ilgilinin Türk vatandaşı olduğuna karine teşkil eder:
a) Türkiye Cumhuriyeti nüfus sicili kayıtları,
b) Nüfus hüviyet cüzdanları,
c) Pasaport ve pasaport yerine geçen belgeler,
ç) Türk konsolosluklarınca verilen vatandaşlık ilmühaberleri.
İDARÎ MAKAMLAR
Bir klimsenin Türk vatandaşı olup olmadığı hakkında Türk makamlarınca tereddüde düşürüldüğü
takdirde bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur.
YARGI YOLU
DANIŞTAY
Türk vatandaşlığı hakkında idarî makamlarca her ne şekilde olursa olsun verilen kararlar aleyhine
Danıştay’a20 başvurulabilir.
DANIŞTAY DIŞI YARGI ORGANLARI
 Danıştay dışında herhangi bir Türk yargı organı önünde bir kimsenin Türk vatandaşı olup olmadığıiddia edilir veya ilgili organ tarafından tereddüde düşülürse bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur. İçişleri Bakanlığı engeç bir ay içinde kararını bildirir.İçişleri Bakanlığınca verilen kararın dâvaya bakmakta olan mahkemece taraflara tebliğinden başlayarak bir ay içinde igililerce Danıştay’a başvurulmadığı takdirede Bakanlık kararı kesinleşir. 2 nci fıkrada, belirtilen şekilde Danıştay’a baş vurulursa, bakılmakta olan dâva, karara kadar durdurulur. Sözü edilen fıkra gereğince yapılan müracaatları Danıştay üç ay içinde kesin olarak karara bağlar.

EVLENMEDE VATANDAŞLIKLA İLGİLİ BEYAN
5 ve 19 uncu maddelerdeki beyanlar,
a) Evlenme, evlendirmeye yetkili Türk makamları önünde yapıldığı takirde, evlenme sırasında o makama,
b) Evlenme, evlenirmeye yetkili yabancı makamlar önünde yapıldığı takirde evlenmeyi tescil ile görevli Türk
makamlarına, evelenme akdinden başlayarak bir aylık süre içinde, yazılı olarak yapılır.
Birinci fıkraya uygun olarak yapılan beyanı alan makam evlenmenin tesciline ait muameleli evrak ile birlikte,
bunu ilgili nüfus memurluğuna gönderir.
SEÇME HAKKINI KULLANMA ŞEKLİ
12, 13, 27 ve 28 inci maddeler uyarınca seçme hakkı İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere
mahallin en büyük mülkiye âmirliğine ve yabancı memleketlerde de Türkiye elçilik veya konsolosluklarına yazılı bildiride
bulunmak suretiyle kullanılır.
MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ
20 Bakanlar Kurulu dışındaki idarî makamlarca verilen kararlarda “idare mahkemeleri” yetkili kılınmıştır (2576 s. K.
m. 5/1).

Bu kanuna göre alınan kararlarda maddî bir hâtâ bulunduğu sonradan anlaşılırsa bu kararı veren
makam düzeltme veya değiştirme kararı alabilir.
RESMİ GAZETE İLE YAYIN
Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınanlardan gerekli görülenler ile Türk vatandaşlığını kaybenlerin tam hüviyetleri Resmî Gazete’de yayınlanır. Bulardan adresi bilinmeyenler hakkında ilanen tebliğ, bu yayım tarihinden itibaren bir yıl sonra yapılmış sayılır.

SON HÜKÜMLER
KALDIRILAN KANUN VE HÜKÜMLER
431 sayılı kanunla ekleri ve İskân Kanununun vatandaşlıkla ilgili hükümleri saklı kalmak şartıyla 1041 ve 1312 sayılı kanunlarla bu kanuna aykırı diğer hükümler kaldırılmıştır.
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Kayıp Kişiler
Geçici Madde 1 — Millî Mücadeleden sonra, “avdeti gayri caizdir” şerhini havi Büyük Millet Meclisi Hükükmeti veya işgal devletlerinin İstanbul temsilcileri tarafından verilen pasaportlarla veya belgteleri olmaksızın. Türkiye’den 1930
yılının sonuna kadar ayrılmiş bulunup da halen ölü veya sağ oldukları bilinmeyen ve sadece nüfus sicillerinde kayıtlı
bulunan kişiler, bu kanunun yürürlüğe girdikleri tarihte Türk vatandaşlığını kaybetmiş sayılırlar.
Gerekli işlemler İçişleri Bakanlığınca yapılır.
İskat edilenlere verilen talep hakkı
Geçici Madde 2 — Tabiiyeti Osmaniye Kanunnamesi ile 1312 sayılı Türk vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre
iskat edilmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişiler bu kanunun yürürlük tarihinden başlayarak bir yıl içinde yeniden Türk
vatandaşlığına girmek isteğinde bulundukları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmediği takdirde, haklarında
bu kanunun 8 nci maddesini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 322 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme kararı alınmiş olanların nüfus kütüklerindeki kayıtları, müracaatlarına ve herhangi bir
işleme gerek kalmaksızın Içişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İleri Genel Müdürlüğünce canlandırlır.
Geçici Madde 423 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme işlemi yapılan ve bu nedenle aynı Kanunun 35 inci maddesi gereğince Türkiye’de
bulunan ve Hazinece tasfiye edilen malları veya bu malların millî bir bankada adlarına açılan hesaba yatırılmış olan
bedelleri, hak sahiplerine iade edilir.
Kaybettirme işlemi aleyhine Danıştay’da açılmış ve henüz karara bağlanmamış olan davalar üser.
EK GEÇİCİ MADDE 124 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan ıskat edilmiş
veya başka bir nedenle vatandaşlığımızı kaybetmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük
tarihinden başlayarak 2 yıl içinde yeniden Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa
alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde, haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesini uygulamaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir.
EK GEÇİCİ MADDE 225 — 22/5/1964 tarihinden bu Kanunun yürürlüğë girdiği tarihe (17 Şubat 1981) kadar
Türk anadan doğan ve doğumla Türk vatandaşlığını kazanmayan küçükler ana, baba ya da yasal temsilcilerinin
başvurmaları halinde analarına bağlı olarak doğumlarından başlayarak Türk vatandaşı olurlar.
Ana, baba veya yasal temsilcilerinin başvurmamaları halinde çocuğun Türk Medenî Kanununa göre reşit
olmasından itibaren 3 yıl içinde seçme yolu ile Türk vatandaşlığını kazanma hakkı saklıdır.
21 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybı kararları, ilgilinin İçişleri Bakanlığının teklifindeki tanı hüviyetleri ile
Resmî Gazete de yayınlanır.”
22 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
23 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
24 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
25 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
11
GEÇİCİ MADDE26 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan iskat edilmiş,
doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük tarihinden (29 Nisan 1989) başlayarak iki yıl içinde yeniden
Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde,
haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümlerini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
III — YÜRÜRLÜK
Bu kanun yayımından üç ay sonra yürürlüğe27 girer.
IV — YÜRÜRLÜK
Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
26 3540 sayılı Kanunla kabul edilmiştir.
27 22 Mayıs 1964.

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI
KANUN YOLU İLE KAZANMA
NESEP İLE
A. Doğum:
Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da Türk anadan doğan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar.
B. Hal Değişikliği:
Yabancı anadan evlilik dışında doğan çocuk,
a) Nesebinin tashihi,
b) Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,
c) Tanıma
yollarından biriyle bir Türk vatandaşına nesep bağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk vatandaşı olur.
C. Evlât edinme:
Evlât edinme evlâtlığın vatandaşlığına tesir etmez. Ancak, küçük olan evlâtlık, vatansız olur veya anası babası bulunmaz veyahut nerede olduğu bilinmezse, bir Türk tarafından evlâtlığa alınmakla Türk vatandaşı olur.
DOĞUM YERİ İLE
Türkiye’de doğan ve vatandaşlığını ana ve babasından doğumla kazanamayan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar. Türkiye bulunmuş çocuklar, aksi sabit olmadıkça. Türkiye’de doğmu sayılırlar.
EVLENME İLE
Madde 5 — Bir Türkle evlenen yabancı kadın Türk vatandaşlığına geçmek istediğini 42 nci maddede gösterilenşekilde bildirdiği veya vatansız bulunduğu veyahut evlenmekle eski vatandaşlığını kayabettiği takdirde Türkvatandaşlığını kendiliğinden kazanır. Evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde akitte hüsnüniyetli olan kadın. Türk vatandaşlığını muhafaza eder. Butlanına karar verilmiş evlenmeden olan çocuklar, ana veya babaları hüsnüniyetli olmasalar dahi Türk
vatandaşlığını muhafaza ederler.
YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAZANMA
VATANDAŞLIĞA ALINMA ÇEŞİTLERİ VE İKAMET
Genel olarak vatandaşlığa alınma:
2 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türkiye içinde veya dışında,
a) Türk babadan olan,
b) Türk anadan doğup da, babasının vatandaşlığını doğumla kazanamayan,
c) Türk anadan evilik dışında doğan çocuklar, doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar”.
Aşağıdaki şartları taşıyan yabancılar Bakanlar Kurulu ile Türk vatandaşlığına alınabirler:
Vatandaşlığa alınmasını isteyen kişi.
a) Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanununa göre reşit olmalıdır.
b) Müracaat tarihinden geriye doğru Türkiye’de beş yil ikâmet etmiş olmalıdır.
c) Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışı ile teyit etmiş olmalıdır.
ç) İyi ahlâk sahibi olmalıdır.
d) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden hastalığı bulunmamalıdır.
e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmelidir.
f) Türkiye’de kendisinin ve geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmalıdır.
İstinaî vatandaşlıga alınma:
Aşağıdaki hallerde 6 ncı maddenin (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmaksızın yabancılar, istekleri üzerine. İçişleri Bakanliğının teklifi ve Bakanlar Kurulu karariyle Türk vatandaşlığına alınabilirler:
a) Türk vatandaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların sonradan doğmuş reşit çocukları,
b) Bir Türk vatandaşı ile evli olanlarla, bunların reşit çocukları,
c) Türk soyundan olanlarla, eşleri ve reşit çocukları,
ç) Bir Türk vatandaşı ile evlenme karariyle Türkiye’de yerleşmiş olanlar,
d) Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren sosyal, ekonomik alanlarda veya bilim, teknik veyahut sanat alanlarında olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmeti geçeceği düşünülen kimseler,
e) Vatandaşlığa alınması Bakanlar Kurulunca zarurî görülenler.
C. Yeniden vatandaşlığa alınma:
Bu kanuna göre Türk vatandaşlığını kaybetmiş olanlari, Bakanlar Kurulu ikâmet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşliğa alabilir. 35 nci madde hükmü saklıdır.
Yabancının ikâmeti:
Bir yabancı için ikâmet Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Yabancının, toplamı altı ayı geçmemek şartiyle Tüurkiye dışında bulunması ikâmet süresini kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirdiği zaman ikâmet süresinden sayılmaz. Türkiye’de, Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre ikametgâh sahibi olan yabancının, tedavi, öğrenim veya
herhangi bir mücbir sebeple Türkiye dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye dışında kalması hallerinde, dişarda geçen zamanın toplamı altı ayı geçse dahi ikâmet süresi kesilmiş olmaz.
BAKANLAR KURULU KARARININ HÜKMÜ VE VATANDAŞLIĞA ALINMA
Bakanlar Kurulu kararının hükmü:
Şartsız olarak vatandaşlığa alınma Bakanlar Kurulu kararı tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı olarak vatandaşliğa alınmasına karar verilenler için vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine getirildiğinin İçileri Bakanlığınca tespit edildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.
3 3540 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
4 3340 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Müracaat makami:
Türk vatandaşlıgına alınma dileği 6 ncı madde gereğince ilgilinin oturduğu, 7 ve 8 inci maddelerdeki yazılı hallerde de ilgilinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye âmirline ve yabancı memlekette Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile ytapılır. Bu makamlarca tamamlanan evrak, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”

İki yıl içerisinde şartların yerine getirilmemiş olması halinde İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulunca iptal edilir.
Vatandaşlığa alınmada usül:
Türk vatandaşlığına alınma başvurusu ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkî idare amirine, yabancı ülkelerde Türk konsolosluklarına bir dilekçe ile yapılır.
Bu makamlarca hazırlattırılacak dosya, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.  Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunan kişi hakkında, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikle tespit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır. Durumları uygun
görülenlerin vatandaşlığa kabulü için Başbakanlığa teklifte bulunulur; uygun görülmeyenlerin başvuruları. İçişleri Bakanlığınca reddedilir.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KÜÇÜKLER
Aşağıdaki kişiler, Türk Medenî Kanununa göre reşit olmalarından başlayarak bir yıl içinde Türk
vatandaşlığını seçebilirler:
a)6
b) 30 ve 37 nci maddeler gereğince, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
c) 32 ve 36 ncı maddeler gereğince ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KADIN
19 uncu madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadın bu evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yıl içinde Türk vatandaşlığına dönebilir.

VATANDAŞLIĞI KAZANMANIN SONUÇLARI
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadının, bu evlenmeden önceki küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunmasdı hallerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Şu kadar ki; (a) ve (d) bendlerinin uygulamasında 16 ncı maddedeki şartlar aranır.
VATANDAŞLIĞA ALINMA
Eş:
Vatandaşlığa alınma eşin vatandaşlığına tesir etmez, ancak, vatansız kadın, kocasına bağlı olarak Türk vatandaşı olur. 5 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Soruşturma:
Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunam kişi hakkında İçişleri Bakanlığınca, bu konunun uygulanmasına dair hazırlanacak yönetmelikte tesbit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır.”

6 2383 sayıh Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk anadan doğup da Türk vatandaşlığını kazanamayanlar.”

Çocuklar:
Küçük çocuklar Türk vatandaşlığına alınan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunması hallerinde çocuğun millî kanunu engel olmadığı takdirde analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
Türk vatandaşlığını seçen kişinin eşi ve çocukları:

Bu kanunun, vatandaşlığı kazanmanın sonuçları düzenleyen 15 ve 16 ncı maddeleri 12 nci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığa dönen kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da uygulanır.
Türk vatandaşlığını seçen kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçük çocuklar, kadının 13 üncü madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığına dönmesi hâlinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar. Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren evlenmeden olan küçük çocukları, 16 ncı maddenin ikinci fikrasında belirtilen hallerde seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI
KANUN YOLU İLE KAYIP
Evlenme:
Yabancı ile evlenen Türk kadını kocasının millî kanunu evlenme sebebi ile kocanın vatandaşlığını kadına bahşettiği ve kadın kocasının vatandaşlığını seçtiğini 42 nci maddede gösterilen şekilde bildirdiği takdirede, Türk vatandaşlığını kaybeder. Kadin kocasının vatandaşlığını belirli şartların gerçekleşmesi ile kazanıyorsa: Türk vatandaşlığı o tarihte
kaybedilir.

YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAYIP VATANDAŞLIKTAN ÇIKMA VE BAŞKA BİR
DEVLET VATANDAŞLIĞINI KAZANMA İZNİ
Çıkma şartları:
Türk vatandaşlığından çikma, aşağıdaki şartlarla. Bakanlar Kurulunum iznine bağlıdır:
a) Mümeyyiz ve reşit olmak.
b)7
7 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“b) Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak veya yapmiş sayılmak. Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak kaydından istisnası zarurî görülenler hakkında Milli Savunma
Bakanlığınca izin verilmesi mümkündür. Ancak bu şekilde Türk vatandaşlığından çikan şahıs yeniden vatandaşlığa alındığı takdirde askerlik hizmetini yapmakla ödevlidir.”
c)8 Herhangi bir nedenle yabancı Devlet vatandaşlığını kazanmiş olmak veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı beriltiler bulunmak.
Müracaat makamı:
Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dışında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makamlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Çikma ve izin belgeleri:
Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi aynı zamanda başka bir Devlet vatandaşı ise, çikma belgesi kendisine derhal verilir. Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir Devlet vatandaşı değil ise. İçişleri Bakanlığınca kendisine bir izin belgesi, ilgili yabancı Devlet vatandaşlığını kazandığını belirten belgeyi getirdiğinde de çıkma belgesi verilir. Başka bir Devlet vatandaşlığını kazanmak isteyen kişiye de Bakanlar Kurulunca tespit edilen esaslara uygun olarak İçişleri Bakanlığınca izin belgesi verilebilir. İzin belgesi üç yıl geçerlidir. İzin belgesi alanlar bu süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeri vermek zorundadırlar.
Çıkma hükmü:

Çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. Kendilerine 22 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen izin belgesi verilmiş olanlardan aynı
maddede gösterilen süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeleri vermemiş olanların Türk vatandaşlığını kaybedip etmediklerine. İçişleri Bakanlığının üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.
VATANDAŞLIĞA ALINMANIN İPTALİ
 Vatandaşlığa alınma, ilgilinin yalan beyanı veya önemli hususları gizelemesi sonucu vukubulmuş ise, vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kureulunca iptal edilir. İlgilinin Türk vatandaşlığına alınmasından başlayarak beş yıl geçtikten sonra iptal kararı verilemez.
VATANA BAĞLILIKLA BAĞDAŞAMIYAN EYLEMLER
Kaybettırme:
Aşağıdaki kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar Kurulu tarafından karar verilebilir:
a)12 İzin almaksızın kendi istekleriyle yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazananlar.
b) Yabancı bir devletin. Türkiye’nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunup da Hükûmetçe, bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dişında elçilik veya konsolosluklarımız, yurt içinde ise mahallî mülkiye âmirleri
8 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“c) İradesi dişında herhangi bir sebeple başka bir devlet vatandaşı olmak veya başka bir devlet vatandaşlığını kazanacağı hakkında inandırıcı belirtiler bulunmak.”
9 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığından çıkma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturuduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dişında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makemlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”
10 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, aynı zamanda başka bir devlet vatandaşı ise çirkma belgesi kendisine derhal verilir.”
”Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir devlet vatandaşı değil ise, çikma belgesi, ilgili yabancı devlet vatandaşlığına girdiğini bildirir belgeyi gösterdiği zaman kendisine verilir.”
11 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“22 nci madde uyarınca çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. 20 nci madde uyarınca verilen izin tarihinden başlayarak üç yıl içinde bu belge alınmamış ise. Türk
vatandaşlığının kaybı kesinleşir”.
12 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk vatandaşlığından çıkma izin almaksızın kendi istekleri ile yabancı bir devlet vatandaşlığını kazananlar”. tarafından bildirilmesine rağmen üç aydan az olmamak üzere verilecek münasip bir süre içerisinde kendi istekleriyle bırakmayanlar.
c) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde kendi istekleriyle Hükûmetin izni olmaksızın çalışmaya devam edenler.
ç) Yurt dişında bulunup da, muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’de savaş ilânı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmeyenler.
d) Sevk sırsında veya kıt’alarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da kanunî süre içinde dönmeyenler.
e) Silâhlı Kuvvetler mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan görev, izin, hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bittği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri dönmeyenler.
f) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine delâlet edecek resmî temas ve işlemleri bulunmayanlar.
g)13
h)14 Herhangi bir yolla yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazanmış olup, kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza etmek isteğine delâlet edecek resmî temas ve işlemlerde bulunmayanlar. (ç), (d) ve (e) bendlerine göre karar verilebilmesi için Millî Savunma Bakanlığının teklifi şarttır.
B. Çıkarma:
Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve dış güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çikan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde, savaş. Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde bir ay içinde yurda dönmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu karari ile vatandaşlıktan çikarıkabilir. Bu hüküm, Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaşlı olanlar hakkında da uygulanabilir.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANAN ÇOCUKLAR
Aşağıdaki Türk vatandaşları reşit olmalarından başlayarak iki yıl içinde Türk vatandaşlığından
ayrılabilirler:
a)16 — Analarına bağlı olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde, doğumla veya sonradan yabancı babalarının vatandaşlıgını kazananlar.
b) Evlâtlkığa alınmakla Türk vatandaşı olanar.
13 2383 sayılı Kanunla eklenen ve 3808 sayılı Kanunla 4 Haziran 1992 tarihinde yürürlükten kalkan (g) bendi ve 25, maddenin üçüncü fıkrası:
“g) Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çıkan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde yurda dönmeyenler,” ”Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde (g) bendi hükümlerine göre Türk vatandaşlığını kaybedenler hakkında 35 inci maddenın 1 inci fıkrası hükümlerinin uygulanmasına da karar verilebilir.”
14 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir. 15 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin: “Yurt dışında bulunup da, Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş emniyeti aleyhine faaliyette bulunan ve hakkında Türkiye’de ceza kovuşturması yapılmasına imkân bulunamayan ve yurda dönmesi için yapılan davete üç ay içinde mazeretsiz olarak icabet etmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlıktan çıkarılabilir. Bu hüküm Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaış olanlar hakkında da uygulanabilir”. 16 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Analarına bağlş olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde sonradan yabancı babalarının vatandaşlığını kazananlar.”
c) Doğyn teru esasına göre Türk vatandaşı oldukları hâlde, ;sonradan ana veya babasının vatandaşlığını kazananlar.
ç) Herhangi bir şekilde Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olanlar.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatandaşlıktan ayrılma ilgiliyi vatansız kılacak ise, bu hak kullanılmaz.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI
KAZANAN KADIN
5 inci madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadınlar evliliğin sona ermesinden
başlayarak, üç yıl içinde, evlenmeden önce sahip oldukları Devlet vatandaşlığını muhafaza ettikleri veya bu vatandaşlığa
dönebildikleri takdirde Türk vatandaşlığından ayrılabilirler.
 KAYBIN SONUÇLARI
YABANCI MUAMELESİ VE SAKLI TUTTLAN HAKLAR

Bu kanun gereğince Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. Ancak, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler ve bunların kanunî mirasçıları. Türkiye Cumhuriyetinin millî güvenliği ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ülkede ikamet, seyahat, caslışma, miras, taşınır ve taşınmaz mal iktisabı ile ferağı gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. 33 ve 35 inci maddeler hükümleri saklıdır.
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Yabancı ile evlenmek suretiyle 19 uncu madde gereğince Türk Vatandaşlığını kaybeden kadının
bu evlenmeden önceki küçük çocukları:
a) Babadın ölmüş bulunması,
b) Babadın belli olmaması,
c) Babadın vatansız olması hallerinde analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Bu fikra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı, çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatine bağlıdır. Yukarıdaki fıkra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalırlar.
VATANDAŞLIKTAN IKMA
A. Eş:
Madde 31 — Vatandaşlıktan çıkma eşin vatandaşlığına tesir etmez.
B. Çocuklar:
Madde 32 — Türk vatandaşlığından çıkan babanın küçük çocukları,
a) Ananın ölmüş bulunması,
b) Ananın yabancı olması,
c) Velâyetin babada bulunması
hallerinde babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler19.
17 4112 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
“1. Genel Olarak Yabancı Muamelesi”
18 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“Bu kanun gereğince Türk vatandaşlıgını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. İkamet, gayrimenkul edinme ve ferağı, miras ve çalışma gibi konularda ancak Türk kanunlarının yabancılara tamıdığı haklardan faydalanabilirler. 33 ve 35 nci maddeler hükümleri saklıdır.”
19 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Küçük çocuklar, Türk vatandaşlığından çıkan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler”.
Ananın Türk vatandaşlıgından çıkması küçük çocuğun vatandaşlığına tesir etmez. Ancak vatandaşlıktan çıkan ananın küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanin yabancı olması,
d) Velâyetin anada bulunması
hâllerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Baba veya anaya bağlı olarak vatandaşlığın kaybı; çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatına bağlıdır.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatavdaşlığın kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalır.
VATANDAŞLIĞIN İPTALİ
Madde 33 — İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşı olmuş eş ve çocuklar hakkında da hüküm ifade eder.
İptal kararının hükümleri geriye yürümez.
Vatandaşlığı iptal edilenlerin mallarının tasfiyesi ile kendilerinin sınır dışı edilmeleri lüzumlu görüldüğü takdirde bu husus iptal kararında belirtilir. Bu gibiler en geç bir yıl içinde Türkiye’deki mallarını tasfiye ederek ikametgâh ve iş merkezlerini yurt dışına nakil ve memleketi terketmek zorundadır. Aksi halde, malları Hazinece satılarak bedelleri nam ve
hesaplarına millî bir bankaya yatırılır ve kendileri de sınır dışı edilir. Bu kişiler iptal kararı aleyhine Danıstay’a başvurdukları takdirde, mallarının tasfiyesi ve sınır dışı işlemleri dava sonuna bırakılır.
KAYBETTİRME VE ÇIKARMA
A. Genel Olarak:
Kaybettirme ve çıkarma kararları şahsîdir. İlgilinin eş ve çocuklarına tesir etmez.
B. Çıkarma:
26 ncı madde gereğince vatandaşlıktan çıkarılan kişilerin Türkiye’de bulunan mallan Hazinece tasfiye edilir. Ve bedelleri nam ve hesaplarına millî bir bankaya yatırılır. Bu kişiler çıkarma kararı aleybine Danıştayà başvurduğu takdirde malların tasfiyesi dâva sonuna bırakılır. Bu gibiler Türkiye’de yerleşmemek ve genel hükümlere tâbi olmak şartıyla Türkiye’ye gelebilirler.
Vatandaşlıktan çıkarma karar
Bu kanunun vatandaşlıktan çıkmanın sonuçlarını düzenleyen 31 ve 32 nci maddeleri, 27 nci
madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da
uygulanır.
Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan küçük çocuklar, kadının 28 inci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılması halinde, analarına bağlı olarak ının ilgiliye tebilğinden veya Resmî Gazete ile yayınlan-masından önce Türkiye‘ye dönenler hakkında
vatandaşlıktan çıkarma işlemi durdurulur. Türk vatandaşlığından çırkarılanlar hiçbir şekilde yeniden Türk vatandaşlığını kazanamazlar.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
A. Seçme hakkı ile Türk Vatandaşlığından arılan kişinin eşi ve çocukları:
Türk vatandaşlığını kaybederler.
Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran evlenmeden olan küçük çocukları. 32 nci maddenin 2 nci fıkrasında
belirtilen şartlarla seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler.
TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI VE YARGI YOLU
I — TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI
İSBAT ŞEKLİ
Türk vatandaşlığının isbatı herhangi bir şekle tâbi değildir. Aşağıdaki resmî kayıt ve belgelerle benzerleri, aksi sabit olununcaya kadar ilgilinin Türk vatandaşı olduğuna karine teşkil eder:
a) Türkiye Cumhuriyeti nüfus sicili kayıtları,
b) Nüfus hüviyet cüzdanları,
c) Pasaport ve pasaport yerine geçen belgeler,
ç) Türk konsolosluklarınca verilen vatandaşlık ilmühaberleri.
İDARÎ MAKAMLAR
Bir klimsenin Türk vatandaşı olup olmadığı hakkında Türk makamlarınca tereddüde düşürüldüğü
takdirde bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur.
YARGI YOLU
DANIŞTAY
Türk vatandaşlığı hakkında idarî makamlarca her ne şekilde olursa olsun verilen kararlar aleyhine
Danıştay’a20 başvurulabilir.
DANIŞTAY DIŞI YARGI ORGANLARI
 Danıştay dışında herhangi bir Türk yargı organı önünde bir kimsenin Türk vatandaşı olup olmadığıiddia edilir veya ilgili organ tarafından tereddüde düşülürse bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur. İçişleri Bakanlığı engeç bir ay içinde kararını bildirir.İçişleri Bakanlığınca verilen kararın dâvaya bakmakta olan mahkemece taraflara tebliğinden başlayarak bir ay içinde igililerce Danıştay’a başvurulmadığı takdirede Bakanlık kararı kesinleşir. 2 nci fıkrada, belirtilen şekilde Danıştay’a baş vurulursa, bakılmakta olan dâva, karara kadar durdurulur. Sözü edilen fıkra gereğince yapılan müracaatları Danıştay üç ay içinde kesin olarak karara bağlar.

EVLENMEDE VATANDAŞLIKLA İLGİLİ BEYAN
5 ve 19 uncu maddelerdeki beyanlar,
a) Evlenme, evlendirmeye yetkili Türk makamları önünde yapıldığı takirde, evlenme sırasında o makama,
b) Evlenme, evlenirmeye yetkili yabancı makamlar önünde yapıldığı takirde evlenmeyi tescil ile görevli Türk
makamlarına, evelenme akdinden başlayarak bir aylık süre içinde, yazılı olarak yapılır.
Birinci fıkraya uygun olarak yapılan beyanı alan makam evlenmenin tesciline ait muameleli evrak ile birlikte,
bunu ilgili nüfus memurluğuna gönderir.
SEÇME HAKKINI KULLANMA ŞEKLİ
12, 13, 27 ve 28 inci maddeler uyarınca seçme hakkı İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere
mahallin en büyük mülkiye âmirliğine ve yabancı memleketlerde de Türkiye elçilik veya konsolosluklarına yazılı bildiride
bulunmak suretiyle kullanılır.
MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ
20 Bakanlar Kurulu dışındaki idarî makamlarca verilen kararlarda “idare mahkemeleri” yetkili kılınmıştır (2576 s. K.
m. 5/1).

Bu kanuna göre alınan kararlarda maddî bir hâtâ bulunduğu sonradan anlaşılırsa bu kararı veren
makam düzeltme veya değiştirme kararı alabilir.
RESMİ GAZETE İLE YAYIN
Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınanlardan gerekli görülenler ile Türk vatandaşlığını kaybenlerin tam hüviyetleri Resmî Gazete’de yayınlanır. Bulardan adresi bilinmeyenler hakkında ilanen tebliğ, bu yayım tarihinden itibaren bir yıl sonra yapılmış sayılır.

SON HÜKÜMLER
KALDIRILAN KANUN VE HÜKÜMLER
431 sayılı kanunla ekleri ve İskân Kanununun vatandaşlıkla ilgili hükümleri saklı kalmak şartıyla 1041 ve 1312 sayılı kanunlarla bu kanuna aykırı diğer hükümler kaldırılmıştır.
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Kayıp Kişiler
Geçici Madde 1 — Millî Mücadeleden sonra, “avdeti gayri caizdir” şerhini havi Büyük Millet Meclisi Hükükmeti veya işgal devletlerinin İstanbul temsilcileri tarafından verilen pasaportlarla veya belgteleri olmaksızın. Türkiye’den 1930
yılının sonuna kadar ayrılmiş bulunup da halen ölü veya sağ oldukları bilinmeyen ve sadece nüfus sicillerinde kayıtlı
bulunan kişiler, bu kanunun yürürlüğe girdikleri tarihte Türk vatandaşlığını kaybetmiş sayılırlar.
Gerekli işlemler İçişleri Bakanlığınca yapılır.
İskat edilenlere verilen talep hakkı
Geçici Madde 2 — Tabiiyeti Osmaniye Kanunnamesi ile 1312 sayılı Türk vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre
iskat edilmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişiler bu kanunun yürürlük tarihinden başlayarak bir yıl içinde yeniden Türk
vatandaşlığına girmek isteğinde bulundukları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmediği takdirde, haklarında
bu kanunun 8 nci maddesini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 322 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme kararı alınmiş olanların nüfus kütüklerindeki kayıtları, müracaatlarına ve herhangi bir
işleme gerek kalmaksızın Içişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İleri Genel Müdürlüğünce canlandırlır.
Geçici Madde 423 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme işlemi yapılan ve bu nedenle aynı Kanunun 35 inci maddesi gereğince Türkiye’de
bulunan ve Hazinece tasfiye edilen malları veya bu malların millî bir bankada adlarına açılan hesaba yatırılmış olan
bedelleri, hak sahiplerine iade edilir.
Kaybettirme işlemi aleyhine Danıştay’da açılmış ve henüz karara bağlanmamış olan davalar üser.
EK GEÇİCİ MADDE 124 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan ıskat edilmiş
veya başka bir nedenle vatandaşlığımızı kaybetmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük
tarihinden başlayarak 2 yıl içinde yeniden Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa
alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde, haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesini uygulamaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir.
EK GEÇİCİ MADDE 225 — 22/5/1964 tarihinden bu Kanunun yürürlüğë girdiği tarihe (17 Şubat 1981) kadar
Türk anadan doğan ve doğumla Türk vatandaşlığını kazanmayan küçükler ana, baba ya da yasal temsilcilerinin
başvurmaları halinde analarına bağlı olarak doğumlarından başlayarak Türk vatandaşı olurlar.
Ana, baba veya yasal temsilcilerinin başvurmamaları halinde çocuğun Türk Medenî Kanununa göre reşit
olmasından itibaren 3 yıl içinde seçme yolu ile Türk vatandaşlığını kazanma hakkı saklıdır.
21 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybı kararları, ilgilinin İçişleri Bakanlığının teklifindeki tanı hüviyetleri ile
Resmî Gazete de yayınlanır.”
22 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
23 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
24 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
25 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
11
GEÇİCİ MADDE26 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan iskat edilmiş,
doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük tarihinden (29 Nisan 1989) başlayarak iki yıl içinde yeniden
Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde,
haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümlerini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
III — YÜRÜRLÜK
Bu kanun yayımından üç ay sonra yürürlüğe27 girer.
IV — YÜRÜRLÜK
Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
26 3540 sayılı Kanunla kabul edilmiştir.
27 22 Mayıs 1964.

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI
KANUN YOLU İLE KAZANMA
NESEP İLE
A. Doğum:
Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da Türk anadan doğan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar.
B. Hal Değişikliği:
Yabancı anadan evlilik dışında doğan çocuk,
a) Nesebinin tashihi,
b) Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,
c) Tanıma
yollarından biriyle bir Türk vatandaşına nesep bağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk vatandaşı olur.
C. Evlât edinme:
Evlât edinme evlâtlığın vatandaşlığına tesir etmez. Ancak, küçük olan evlâtlık, vatansız olur veya anası babası bulunmaz veyahut nerede olduğu bilinmezse, bir Türk tarafından evlâtlığa alınmakla Türk vatandaşı olur.
DOĞUM YERİ İLE
Türkiye’de doğan ve vatandaşlığını ana ve babasından doğumla kazanamayan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar. Türkiye bulunmuş çocuklar, aksi sabit olmadıkça. Türkiye’de doğmu sayılırlar.
EVLENME İLE
Madde 5 — Bir Türkle evlenen yabancı kadın Türk vatandaşlığına geçmek istediğini 42 nci maddede gösterilenşekilde bildirdiği veya vatansız bulunduğu veyahut evlenmekle eski vatandaşlığını kayabettiği takdirde Türkvatandaşlığını kendiliğinden kazanır. Evlenmenin butlanına karar verilmesi halinde akitte hüsnüniyetli olan kadın. Türk vatandaşlığını muhafaza eder. Butlanına karar verilmiş evlenmeden olan çocuklar, ana veya babaları hüsnüniyetli olmasalar dahi Türk
vatandaşlığını muhafaza ederler.
YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAZANMA
VATANDAŞLIĞA ALINMA ÇEŞİTLERİ VE İKAMET
Genel olarak vatandaşlığa alınma:
2 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türkiye içinde veya dışında,
a) Türk babadan olan,
b) Türk anadan doğup da, babasının vatandaşlığını doğumla kazanamayan,
c) Türk anadan evilik dışında doğan çocuklar, doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar”.
Aşağıdaki şartları taşıyan yabancılar Bakanlar Kurulu ile Türk vatandaşlığına alınabirler:
Vatandaşlığa alınmasını isteyen kişi.
a) Kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanununa göre reşit olmalıdır.
b) Müracaat tarihinden geriye doğru Türkiye’de beş yil ikâmet etmiş olmalıdır.
c) Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini davranışı ile teyit etmiş olmalıdır.
ç) İyi ahlâk sahibi olmalıdır.
d) Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden hastalığı bulunmamalıdır.
e) Yeteri kadar Türkçe konuşabilmelidir.
f) Türkiye’de kendisinin ve geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmalıdır.
İstinaî vatandaşlıga alınma:
Aşağıdaki hallerde 6 ncı maddenin (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmaksızın yabancılar, istekleri üzerine. İçişleri Bakanliğının teklifi ve Bakanlar Kurulu karariyle Türk vatandaşlığına alınabilirler:
a) Türk vatandaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların sonradan doğmuş reşit çocukları,
b) Bir Türk vatandaşı ile evli olanlarla, bunların reşit çocukları,
c) Türk soyundan olanlarla, eşleri ve reşit çocukları,
ç) Bir Türk vatandaşı ile evlenme karariyle Türkiye’de yerleşmiş olanlar,
d) Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren sosyal, ekonomik alanlarda veya bilim, teknik veyahut sanat alanlarında olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmeti geçeceği düşünülen kimseler,
e) Vatandaşlığa alınması Bakanlar Kurulunca zarurî görülenler.
C. Yeniden vatandaşlığa alınma:
Bu kanuna göre Türk vatandaşlığını kaybetmiş olanlari, Bakanlar Kurulu ikâmet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşliğa alabilir. 35 nci madde hükmü saklıdır.
Yabancının ikâmeti:
Bir yabancı için ikâmet Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Yabancının, toplamı altı ayı geçmemek şartiyle Tüurkiye dışında bulunması ikâmet süresini kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirdiği zaman ikâmet süresinden sayılmaz. Türkiye’de, Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre ikametgâh sahibi olan yabancının, tedavi, öğrenim veya
herhangi bir mücbir sebeple Türkiye dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye dışında kalması hallerinde, dişarda geçen zamanın toplamı altı ayı geçse dahi ikâmet süresi kesilmiş olmaz.
BAKANLAR KURULU KARARININ HÜKMÜ VE VATANDAŞLIĞA ALINMA
Bakanlar Kurulu kararının hükmü:
Şartsız olarak vatandaşlığa alınma Bakanlar Kurulu kararı tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı olarak vatandaşliğa alınmasına karar verilenler için vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine getirildiğinin İçileri Bakanlığınca tespit edildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.
3 3540 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
4 3340 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Müracaat makami:
Türk vatandaşlıgına alınma dileği 6 ncı madde gereğince ilgilinin oturduğu, 7 ve 8 inci maddelerdeki yazılı hallerde de ilgilinin bulunduğu yerin en büyük mülkiye âmirline ve yabancı memlekette Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile ytapılır. Bu makamlarca tamamlanan evrak, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”

İki yıl içerisinde şartların yerine getirilmemiş olması halinde İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulunca iptal edilir.
Vatandaşlığa alınmada usül:
Türk vatandaşlığına alınma başvurusu ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkî idare amirine, yabancı ülkelerde Türk konsolosluklarına bir dilekçe ile yapılır.
Bu makamlarca hazırlattırılacak dosya, gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.  Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunan kişi hakkında, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikle tespit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır. Durumları uygun
görülenlerin vatandaşlığa kabulü için Başbakanlığa teklifte bulunulur; uygun görülmeyenlerin başvuruları. İçişleri Bakanlığınca reddedilir.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KÜÇÜKLER
Aşağıdaki kişiler, Türk Medenî Kanununa göre reşit olmalarından başlayarak bir yıl içinde Türk
vatandaşlığını seçebilirler:
a)6
b) 30 ve 37 nci maddeler gereğince, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
c) 32 ve 36 ncı maddeler gereğince ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAYBEDEN KADIN
19 uncu madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadın bu evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yıl içinde Türk vatandaşlığına dönebilir.

VATANDAŞLIĞI KAZANMANIN SONUÇLARI
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadının, bu evlenmeden önceki küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunmasdı hallerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Şu kadar ki; (a) ve (d) bendlerinin uygulamasında 16 ncı maddedeki şartlar aranır.
VATANDAŞLIĞA ALINMA
Eş:
Vatandaşlığa alınma eşin vatandaşlığına tesir etmez, ancak, vatansız kadın, kocasına bağlı olarak Türk vatandaşı olur. 5 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
Soruşturma:
Vatandaşlığa alınma dileğinde bulunam kişi hakkında İçişleri Bakanlığınca, bu konunun uygulanmasına dair hazırlanacak yönetmelikte tesbit edilecek esaslara göre soruşturma yapılarak gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır.”

6 2383 sayıh Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk anadan doğup da Türk vatandaşlığını kazanamayanlar.”

Çocuklar:
Küçük çocuklar Türk vatandaşlığına alınan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanın vatansız bulunması,
ç) Çocuğun vatansız olması,
d) Velâyetin anada bulunması hallerinde çocuğun millî kanunu engel olmadığı takdirde analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
Türk vatandaşlığını seçen kişinin eşi ve çocukları:

Bu kanunun, vatandaşlığı kazanmanın sonuçları düzenleyen 15 ve 16 ncı maddeleri 12 nci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığa dönen kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da uygulanır.
Türk vatandaşlığını seçen kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçük çocuklar, kadının 13 üncü madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığına dönmesi hâlinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar. Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren evlenmeden olan küçük çocukları, 16 ncı maddenin ikinci fikrasında belirtilen hallerde seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI
KANUN YOLU İLE KAYIP
Evlenme:
Yabancı ile evlenen Türk kadını kocasının millî kanunu evlenme sebebi ile kocanın vatandaşlığını kadına bahşettiği ve kadın kocasının vatandaşlığını seçtiğini 42 nci maddede gösterilen şekilde bildirdiği takdirede, Türk vatandaşlığını kaybeder. Kadin kocasının vatandaşlığını belirli şartların gerçekleşmesi ile kazanıyorsa: Türk vatandaşlığı o tarihte
kaybedilir.

YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAYIP VATANDAŞLIKTAN ÇIKMA VE BAŞKA BİR
DEVLET VATANDAŞLIĞINI KAZANMA İZNİ
Çıkma şartları:
Türk vatandaşlığından çikma, aşağıdaki şartlarla. Bakanlar Kurulunum iznine bağlıdır:
a) Mümeyyiz ve reşit olmak.
b)7
7 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“b) Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak veya yapmiş sayılmak. Muvazzaf askerlik hizmetini yapmiş olmak kaydından istisnası zarurî görülenler hakkında Milli Savunma
Bakanlığınca izin verilmesi mümkündür. Ancak bu şekilde Türk vatandaşlığından çikan şahıs yeniden vatandaşlığa alındığı takdirde askerlik hizmetini yapmakla ödevlidir.”
c)8 Herhangi bir nedenle yabancı Devlet vatandaşlığını kazanmiş olmak veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı beriltiler bulunmak.
Müracaat makamı:
Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir Devlet vatandaşlığını kazanma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dışında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makamlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Çikma ve izin belgeleri:
Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi aynı zamanda başka bir Devlet vatandaşı ise, çikma belgesi kendisine derhal verilir. Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir Devlet vatandaşı değil ise. İçişleri Bakanlığınca kendisine bir izin belgesi, ilgili yabancı Devlet vatandaşlığını kazandığını belirten belgeyi getirdiğinde de çıkma belgesi verilir. Başka bir Devlet vatandaşlığını kazanmak isteyen kişiye de Bakanlar Kurulunca tespit edilen esaslara uygun olarak İçişleri Bakanlığınca izin belgesi verilebilir. İzin belgesi üç yıl geçerlidir. İzin belgesi alanlar bu süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeri vermek zorundadırlar.
Çıkma hükmü:

Çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. Kendilerine 22 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen izin belgesi verilmiş olanlardan aynı
maddede gösterilen süre içerisinde yetkili Türk makamlarına gerekli bilgi ve belgeleri vermemiş olanların Türk vatandaşlığını kaybedip etmediklerine. İçişleri Bakanlığının üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.
VATANDAŞLIĞA ALINMANIN İPTALİ
 Vatandaşlığa alınma, ilgilinin yalan beyanı veya önemli hususları gizelemesi sonucu vukubulmuş ise, vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kureulunca iptal edilir. İlgilinin Türk vatandaşlığına alınmasından başlayarak beş yıl geçtikten sonra iptal kararı verilemez.
VATANA BAĞLILIKLA BAĞDAŞAMIYAN EYLEMLER
Kaybettırme:
Aşağıdaki kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar Kurulu tarafından karar verilebilir:
a)12 İzin almaksızın kendi istekleriyle yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazananlar.
b) Yabancı bir devletin. Türkiye’nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunup da Hükûmetçe, bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dişında elçilik veya konsolosluklarımız, yurt içinde ise mahallî mülkiye âmirleri
8 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“c) İradesi dişında herhangi bir sebeple başka bir devlet vatandaşı olmak veya başka bir devlet vatandaşlığını kazanacağı hakkında inandırıcı belirtiler bulunmak.”
9 2383 sayıh Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığından çıkma dileği. Türkiye içinde ilgilinin oturuduğu yerin en büyük mülkiye âmirine, yurt dişında Türk konsolosluğuna bir dilekçe ile sunulur. Bu makemlarca tamamlanan evrak gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.”
10 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, aynı zamanda başka bir devlet vatandaşı ise çirkma belgesi kendisine derhal verilir.”
”Vatandaşlıktan çikmak isteyen kişi, başka bir devlet vatandaşı değil ise, çikma belgesi, ilgili yabancı devlet vatandaşlığına girdiğini bildirir belgeyi gösterdiği zaman kendisine verilir.”
11 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“22 nci madde uyarınca çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. 20 nci madde uyarınca verilen izin tarihinden başlayarak üç yıl içinde bu belge alınmamış ise. Türk
vatandaşlığının kaybı kesinleşir”.
12 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Türk vatandaşlığından çıkma izin almaksızın kendi istekleri ile yabancı bir devlet vatandaşlığını kazananlar”. tarafından bildirilmesine rağmen üç aydan az olmamak üzere verilecek münasip bir süre içerisinde kendi istekleriyle bırakmayanlar.
c) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde kendi istekleriyle Hükûmetin izni olmaksızın çalışmaya devam edenler.
ç) Yurt dişında bulunup da, muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’de savaş ilânı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmeyenler.
d) Sevk sırsında veya kıt’alarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da kanunî süre içinde dönmeyenler.
e) Silâhlı Kuvvetler mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan görev, izin, hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bittği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri dönmeyenler.
f) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine delâlet edecek resmî temas ve işlemleri bulunmayanlar.
g)13
h)14 Herhangi bir yolla yabancı bir Devlet vatandaşlığını kazanmış olup, kesintisiz olarak en az yedi yıl Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza etmek isteğine delâlet edecek resmî temas ve işlemlerde bulunmayanlar. (ç), (d) ve (e) bendlerine göre karar verilebilmesi için Millî Savunma Bakanlığının teklifi şarttır.
B. Çıkarma:
Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve dış güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çikan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde, savaş. Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde bir ay içinde yurda dönmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu karari ile vatandaşlıktan çikarıkabilir. Bu hüküm, Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaşlı olanlar hakkında da uygulanabilir.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
TÜRK VATANDAŞLIĞINI KAZANAN ÇOCUKLAR
Aşağıdaki Türk vatandaşları reşit olmalarından başlayarak iki yıl içinde Türk vatandaşlığından
ayrılabilirler:
a)16 — Analarına bağlı olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde, doğumla veya sonradan yabancı babalarının vatandaşlıgını kazananlar.
b) Evlâtlkığa alınmakla Türk vatandaşı olanar.
13 2383 sayılı Kanunla eklenen ve 3808 sayılı Kanunla 4 Haziran 1992 tarihinde yürürlükten kalkan (g) bendi ve 25, maddenin üçüncü fıkrası:
“g) Yurt dışında bulunup da Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş güvenliği ile kanunun suç saydığı şekilde iktisadî veya malî güvenliği aleyhinde faaliyette bulunan veya yurt içinde bu tür faaliyetlerde bulunup da her ne suretle olursa olsun yurt dışına çıkan ve hakkında Türkiye’de bu nedenle kamu davası açılmasına veya ceza kovuşturmasına veya hükmün infazına olanak bulunmayan ve gelmesi için yapılan duyuruya rağmen üç ay içinde yurda dönmeyenler,” ”Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde (g) bendi hükümlerine göre Türk vatandaşlığını kaybedenler hakkında 35 inci maddenın 1 inci fıkrası hükümlerinin uygulanmasına da karar verilebilir.”
14 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir. 15 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin: “Yurt dışında bulunup da, Türkiye Cumhuriyetinin iç ve diş emniyeti aleyhine faaliyette bulunan ve hakkında Türkiye’de ceza kovuşturması yapılmasına imkân bulunamayan ve yurda dönmesi için yapılan davete üç ay içinde mazeretsiz olarak icabet etmeyen Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişiler Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlıktan çıkarılabilir. Bu hüküm Türkiye savaş halinde bulunduğu zaman, doğumla Türk vatandaış olanlar hakkında da uygulanabilir”. 16 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“a) Analarına bağlş olarak doğumla Türk vatandaşı oldukları halde sonradan yabancı babalarının vatandaşlığını kazananlar.”
c) Doğyn teru esasına göre Türk vatandaşı oldukları hâlde, ;sonradan ana veya babasının vatandaşlığını kazananlar.
ç) Herhangi bir şekilde Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olanlar.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatandaşlıktan ayrılma ilgiliyi vatansız kılacak ise, bu hak kullanılmaz.
EVLENME İLE TÜRK VATANDAŞLIĞINI
KAZANAN KADIN
5 inci madde uyarınca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadınlar evliliğin sona ermesinden
başlayarak, üç yıl içinde, evlenmeden önce sahip oldukları Devlet vatandaşlığını muhafaza ettikleri veya bu vatandaşlığa
dönebildikleri takdirde Türk vatandaşlığından ayrılabilirler.
 KAYBIN SONUÇLARI
YABANCI MUAMELESİ VE SAKLI TUTTLAN HAKLAR

Bu kanun gereğince Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. Ancak, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler ve bunların kanunî mirasçıları. Türkiye Cumhuriyetinin millî güvenliği ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla ülkede ikamet, seyahat, caslışma, miras, taşınır ve taşınmaz mal iktisabı ile ferağı gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam ederler. 33 ve 35 inci maddeler hükümleri saklıdır.
EVLENMEDE ÇOCUKLAR
Yabancı ile evlenmek suretiyle 19 uncu madde gereğince Türk Vatandaşlığını kaybeden kadının
bu evlenmeden önceki küçük çocukları:
a) Babadın ölmüş bulunması,
b) Babadın belli olmaması,
c) Babadın vatansız olması hallerinde analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Bu fikra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı, çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatine bağlıdır. Yukarıdaki fıkra gereğince Türk vatandaşlığının kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalırlar.
VATANDAŞLIKTAN IKMA
A. Eş:
Madde 31 — Vatandaşlıktan çıkma eşin vatandaşlığına tesir etmez.
B. Çocuklar:
Madde 32 — Türk vatandaşlığından çıkan babanın küçük çocukları,
a) Ananın ölmüş bulunması,
b) Ananın yabancı olması,
c) Velâyetin babada bulunması
hallerinde babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler19.
17 4112 sayılı Kanunla değiştirilen başlık:
“1. Genel Olarak Yabancı Muamelesi”
18 4112 sayılı Kanunla yürürlükten kalkan metin:
“Bu kanun gereğince Türk vatandaşlıgını kaybeden kişiler, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulur. İkamet, gayrimenkul edinme ve ferağı, miras ve çalışma gibi konularda ancak Türk kanunlarının yabancılara tamıdığı haklardan faydalanabilirler. 33 ve 35 nci maddeler hükümleri saklıdır.”
19 2383 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Küçük çocuklar, Türk vatandaşlığından çıkan babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler”.
Ananın Türk vatandaşlıgından çıkması küçük çocuğun vatandaşlığına tesir etmez. Ancak vatandaşlıktan çıkan ananın küçük çocukları,
a) Babanın ölmüş bulunması,
b) Babanın belli olmaması,
c) Babanin yabancı olması,
d) Velâyetin anada bulunması
hâllerinde, analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler. Baba veya anaya bağlı olarak vatandaşlığın kaybı; çocuk 15 yaşından büyük ise, yazılı muvafakatına bağlıdır.
Yukarıdaki hükümler gereğince vatavdaşlığın kaybı çocukları vatansız kılacak ise, çocuklar Türk kalır.
VATANDAŞLIĞIN İPTALİ
Madde 33 — İptal kararı ilgili kişiye bağlı olarak Türk vatandaşı olmuş eş ve çocuklar hakkında da hüküm ifade eder.
İptal kararının hükümleri geriye yürümez.
Vatandaşlığı iptal edilenlerin mallarının tasfiyesi ile kendilerinin sınır dışı edilmeleri lüzumlu görüldüğü takdirde bu husus iptal kararında belirtilir. Bu gibiler en geç bir yıl içinde Türkiye’deki mallarını tasfiye ederek ikametgâh ve iş merkezlerini yurt dışına nakil ve memleketi terketmek zorundadır. Aksi halde, malları Hazinece satılarak bedelleri nam ve
hesaplarına millî bir bankaya yatırılır ve kendileri de sınır dışı edilir. Bu kişiler iptal kararı aleyhine Danıstay’a başvurdukları takdirde, mallarının tasfiyesi ve sınır dışı işlemleri dava sonuna bırakılır.
KAYBETTİRME VE ÇIKARMA
A. Genel Olarak:
Kaybettirme ve çıkarma kararları şahsîdir. İlgilinin eş ve çocuklarına tesir etmez.
B. Çıkarma:
26 ncı madde gereğince vatandaşlıktan çıkarılan kişilerin Türkiye’de bulunan mallan Hazinece tasfiye edilir. Ve bedelleri nam ve hesaplarına millî bir bankaya yatırılır. Bu kişiler çıkarma kararı aleybine Danıştayà başvurduğu takdirde malların tasfiyesi dâva sonuna bırakılır. Bu gibiler Türkiye’de yerleşmemek ve genel hükümlere tâbi olmak şartıyla Türkiye’ye gelebilirler.
Vatandaşlıktan çıkarma karar
Bu kanunun vatandaşlıktan çıkmanın sonuçlarını düzenleyen 31 ve 32 nci maddeleri, 27 nci
madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da
uygulanır.
Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadının çocukları:
Evlenme ile Türk vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan küçük çocuklar, kadının 28 inci madde uyarınca seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılması halinde, analarına bağlı olarak ının ilgiliye tebilğinden veya Resmî Gazete ile yayınlan-masından önce Türkiye‘ye dönenler hakkında
vatandaşlıktan çıkarma işlemi durdurulur. Türk vatandaşlığından çırkarılanlar hiçbir şekilde yeniden Türk vatandaşlığını kazanamazlar.
SEÇME HAKKI İLE KAYIP
A. Seçme hakkı ile Türk Vatandaşlığından arılan kişinin eşi ve çocukları:
Türk vatandaşlığını kaybederler.
Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran evlenmeden olan küçük çocukları. 32 nci maddenin 2 nci fıkrasında
belirtilen şartlarla seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybederler.
TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI VE YARGI YOLU
I — TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSBATI
İSBAT ŞEKLİ
Türk vatandaşlığının isbatı herhangi bir şekle tâbi değildir. Aşağıdaki resmî kayıt ve belgelerle benzerleri, aksi sabit olununcaya kadar ilgilinin Türk vatandaşı olduğuna karine teşkil eder:
a) Türkiye Cumhuriyeti nüfus sicili kayıtları,
b) Nüfus hüviyet cüzdanları,
c) Pasaport ve pasaport yerine geçen belgeler,
ç) Türk konsolosluklarınca verilen vatandaşlık ilmühaberleri.
İDARÎ MAKAMLAR
Bir klimsenin Türk vatandaşı olup olmadığı hakkında Türk makamlarınca tereddüde düşürüldüğü
takdirde bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur.
YARGI YOLU
DANIŞTAY
Türk vatandaşlığı hakkında idarî makamlarca her ne şekilde olursa olsun verilen kararlar aleyhine
Danıştay’a20 başvurulabilir.
DANIŞTAY DIŞI YARGI ORGANLARI
 Danıştay dışında herhangi bir Türk yargı organı önünde bir kimsenin Türk vatandaşı olup olmadığıiddia edilir veya ilgili organ tarafından tereddüde düşülürse bu husus İçişleri Bakanlığından sorulur. İçişleri Bakanlığı engeç bir ay içinde kararını bildirir.İçişleri Bakanlığınca verilen kararın dâvaya bakmakta olan mahkemece taraflara tebliğinden başlayarak bir ay içinde igililerce Danıştay’a başvurulmadığı takdirede Bakanlık kararı kesinleşir. 2 nci fıkrada, belirtilen şekilde Danıştay’a baş vurulursa, bakılmakta olan dâva, karara kadar durdurulur. Sözü edilen fıkra gereğince yapılan müracaatları Danıştay üç ay içinde kesin olarak karara bağlar.

EVLENMEDE VATANDAŞLIKLA İLGİLİ BEYAN
5 ve 19 uncu maddelerdeki beyanlar,
a) Evlenme, evlendirmeye yetkili Türk makamları önünde yapıldığı takirde, evlenme sırasında o makama,
b) Evlenme, evlenirmeye yetkili yabancı makamlar önünde yapıldığı takirde evlenmeyi tescil ile görevli Türk
makamlarına, evelenme akdinden başlayarak bir aylık süre içinde, yazılı olarak yapılır.
Birinci fıkraya uygun olarak yapılan beyanı alan makam evlenmenin tesciline ait muameleli evrak ile birlikte,
bunu ilgili nüfus memurluğuna gönderir.
SEÇME HAKKINI KULLANMA ŞEKLİ
12, 13, 27 ve 28 inci maddeler uyarınca seçme hakkı İçişleri Bakanlığına gönderilmek üzere
mahallin en büyük mülkiye âmirliğine ve yabancı memleketlerde de Türkiye elçilik veya konsolosluklarına yazılı bildiride
bulunmak suretiyle kullanılır.
MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ
20 Bakanlar Kurulu dışındaki idarî makamlarca verilen kararlarda “idare mahkemeleri” yetkili kılınmıştır (2576 s. K.
m. 5/1).

Bu kanuna göre alınan kararlarda maddî bir hâtâ bulunduğu sonradan anlaşılırsa bu kararı veren
makam düzeltme veya değiştirme kararı alabilir.
RESMİ GAZETE İLE YAYIN
Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınanlardan gerekli görülenler ile Türk vatandaşlığını kaybenlerin tam hüviyetleri Resmî Gazete’de yayınlanır. Bulardan adresi bilinmeyenler hakkında ilanen tebliğ, bu yayım tarihinden itibaren bir yıl sonra yapılmış sayılır.

SON HÜKÜMLER
KALDIRILAN KANUN VE HÜKÜMLER
431 sayılı kanunla ekleri ve İskân Kanununun vatandaşlıkla ilgili hükümleri saklı kalmak şartıyla 1041 ve 1312 sayılı kanunlarla bu kanuna aykırı diğer hükümler kaldırılmıştır.
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Kayıp Kişiler
Geçici Madde 1 — Millî Mücadeleden sonra, “avdeti gayri caizdir” şerhini havi Büyük Millet Meclisi Hükükmeti veya işgal devletlerinin İstanbul temsilcileri tarafından verilen pasaportlarla veya belgteleri olmaksızın. Türkiye’den 1930
yılının sonuna kadar ayrılmiş bulunup da halen ölü veya sağ oldukları bilinmeyen ve sadece nüfus sicillerinde kayıtlı
bulunan kişiler, bu kanunun yürürlüğe girdikleri tarihte Türk vatandaşlığını kaybetmiş sayılırlar.
Gerekli işlemler İçişleri Bakanlığınca yapılır.
İskat edilenlere verilen talep hakkı
Geçici Madde 2 — Tabiiyeti Osmaniye Kanunnamesi ile 1312 sayılı Türk vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre
iskat edilmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişiler bu kanunun yürürlük tarihinden başlayarak bir yıl içinde yeniden Türk
vatandaşlığına girmek isteğinde bulundukları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmediği takdirde, haklarında
bu kanunun 8 nci maddesini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Geçici Madde 322 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme kararı alınmiş olanların nüfus kütüklerindeki kayıtları, müracaatlarına ve herhangi bir
işleme gerek kalmaksızın Içişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İleri Genel Müdürlüğünce canlandırlır.
Geçici Madde 423 — 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin (g) bendi uyarınca haklarında
Türk Vatandaşlığını kaybettirme işlemi yapılan ve bu nedenle aynı Kanunun 35 inci maddesi gereğince Türkiye’de
bulunan ve Hazinece tasfiye edilen malları veya bu malların millî bir bankada adlarına açılan hesaba yatırılmış olan
bedelleri, hak sahiplerine iade edilir.
Kaybettirme işlemi aleyhine Danıştay’da açılmış ve henüz karara bağlanmamış olan davalar üser.
EK GEÇİCİ MADDE 124 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan ıskat edilmiş
veya başka bir nedenle vatandaşlığımızı kaybetmiş doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük
tarihinden başlayarak 2 yıl içinde yeniden Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa
alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde, haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesini uygulamaya Bakanlar
Kurulu yetkilidir.
EK GEÇİCİ MADDE 225 — 22/5/1964 tarihinden bu Kanunun yürürlüğë girdiği tarihe (17 Şubat 1981) kadar
Türk anadan doğan ve doğumla Türk vatandaşlığını kazanmayan küçükler ana, baba ya da yasal temsilcilerinin
başvurmaları halinde analarına bağlı olarak doğumlarından başlayarak Türk vatandaşı olurlar.
Ana, baba veya yasal temsilcilerinin başvurmamaları halinde çocuğun Türk Medenî Kanununa göre reşit
olmasından itibaren 3 yıl içinde seçme yolu ile Türk vatandaşlığını kazanma hakkı saklıdır.
21 3540 sayılı Kanunla muaddel. Yürürlükten kalkan metin:
“Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybı kararları, ilgilinin İçişleri Bakanlığının teklifindeki tanı hüviyetleri ile
Resmî Gazete de yayınlanır.”
22 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
23 3808 sayılı Kanunla eklenmiştir.
24 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
25 2383 sayılı Kanunla eklenmiştir.
11
GEÇİCİ MADDE26 — 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerine göre vatandaşlıktan iskat edilmiş,
doğuştan Türk vatandaşı olan kişilerin bu Kanunun yürürlük tarihinden (29 Nisan 1989) başlayarak iki yıl içinde yeniden
Türk vatandaşlığına girmek isteğinde bulunmaları ve vatandaşlığa alınmalarında bir sakınca görülmemesi halinde,
haklarında 403 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümlerini uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
III — YÜRÜRLÜK
Bu kanun yayımından üç ay sonra yürürlüğe27 girer.
IV — YÜRÜRLÜK
Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
26 3540 sayılı Kanunla kabul edilmiştir.
27 22 Mayıs 1964.